businessfocus Οι χώρες της Μέσης Ανατολής στοχεύουν να αποκτήσουν κομβικό ρόλο στην ευρασιατική συνδεσιμότητα, ανοίγοντας τους νέους δρόμους του μεταξιού. Στα χνάρια των αρχαίων και μεσαιωνικών Δρόμων του Μεταξιού, ορισμένες από τις σύγχρονες διαδρομές είναι παρόμοιες λόγω γεωγραφίας, ενώ άλλες είναι εντελώς νέες, αλλά το μοντέλο παραμένει το ίδιο, με τη Μέση Ανατολή να διατηρεί τη θέση της ως συνδετικός χώρος μεταξύ Ινδίας, Κίνας και της ευρωπαϊκής ηπείρου. Γράφει η Βίκυ Αναστασίου Έχουμε εισέλθει σε μια εποχή ασταθή, η οποία είναι μεταβατική και γεμάτη γεωπολιτικές εντάσεις, ενώ ζούμε την ταραγμένη φάση μιας βαθιάς γεωπολιτικής και οικονομικής αναδιάρθρωσης. Οι παγκόσμιες συμμαχίες αναπροσδιορίζονται. Αυτή η παγκόσμια αβεβαιότητα ενδέχεται να οδηγήσει, μετά από εντάσεις και κρίσεις, σε μια νέα ισορροπία, ίσως και σε μια νέα διεθνή τάξη. Tον εξελισσόμενο ανταγωνισμό σχετικά με τις εμπορικές οδούς στις χώρες της Μέσης Ανατολής ως κομβικά κράτη στην παγκόσμια σκηνή πραγματεύεται η μελέτη του καθηγητή Διεθνών Σχέσεων στο Ευρωπαϊκό Πανεπιστήμιο στην Τιφλίδα της Γεωργίας, Dr. Emil Avdaliani. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά, εν μέσω της αντιπαλότητας μεταξύ ΗΠΑ και Κίνας ή μεταξύ Ρωσίας και Δύσης εξελίσσεται ένας ανταγωνισμός που σχετίζεται με τις εμπορικές οδούς σε ολόκληρη την Ευρασία. Από τη Σαουδική Αραβία έως την Τουρκία, το Ιράκ και το Ισραήλ, όλοι οι σημαντικοί περιφερειακοί παράγοντες μαζί με μεγαλύτερες δυνάμεις στην Ευρασία ανταγωνίζονται για την ταχεία και αποτελεσματική εφαρμογή νέων εμπορικών οδών. Οι περισσότερες από τις νέες πρωτοβουλίες συνδεσιμότητας διασχίζουν τη Μέση Ανατολή, η οποία έχει αποκτήσει έναν πιο κεντρικό ρόλο εν μέσω της μεταβαλλόμενης παγκόσμιας ισορροπίας δυνάμεων. Στα χνάρια των αρχαίων και μεσαιωνικών Δρόμων του Μεταξιού, ορισμένες από τις σύγχρονες διαδρομές είναι παρόμοιες λόγω γεωγραφίας, ενώ άλλες είναι εντελώς νέες, αλλά το μοντέλο παραμένει το ίδιο, με τη Μέση Ανατολή να διατηρεί τη θέση της ως συνδετικός χώρος μεταξύ Ινδίας, Κίνας και της ευρωπαϊκής ηπείρου. O πιο σημαντικός και δυνητικά μεγαλύτερος εμπορικός δρόμος σχετίζεται με τις προσπάθειες της Ρωσίας και του Ιράν να αναπτύξουν τον Διεθνή Διάδρομο Μεταφορών Βορρά - Νότου (INSTC), μιας διαδρομής μεταφορών που, παρά τις προκλήσεις που αντιμετωπίζει, έχει τη δυνατότητα να αναδιαμορφώσει την ευρασιατική συνδεσιμότητα. Ειδικότερα, στις αρχές της δεκαετίας του 2000, η Ρωσία, η Ινδία και το Ιράν είδαν το έργο μήκους 7.200 χιλιομέτρων που συνδέει τις τρεις χώρες ως μια νέα συνδεσιμότητα που θα αναδιαμορφώσει τις ευρασιατικές μεταφορές. Αρχικά, το έργο σημείωσε μικρή πρόοδο. Η Ρωσία λειτουργούσε κυρίως σαν κόμβος διαμετακόμισης για τη συνδεσιμότητα Ανατολής και Δύσης, συνδέοντας την Κίνα και την Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.), ενώ το εμπόριό της με το Ιράν, που διεξαγόταν μέσω της Κασπίας Θάλασσας ή μέσω Καζακστάν, Τουρκμενιστάν ή Αζερμπαϊτζάν, δεν ανταποκρίθηκε στις προσδοκίες. Κατά συνέπεια, ο διάδρομος έχει αναπτύξει αρκετές διακλαδώσεις. Η διαδρομή που είναι γνωστή ως κατεύθυνση της Κασπίας Θάλασσας εκτείνεται κατά μήκος της Κασπίας Θάλασσας, χρησιμεύοντας ως κρίσιμος θαλάσσιος σύνδεσμος εντός του διαδρόμου. Ο δυτικός κλάδος διασχίζει κατά μήκος τη δυτική ακτή της Κασπίας μέσω Ρωσίας και Αζερμπαϊτζάν, ενώ η ανατολική διαδρομή διασχίζει το Ιράν, εισέρχεται στο Τουρκμενιστάν και συνεχίζει μέσω Ουζμπεκιστάν και Καζακστάν. Εναλλακτικά, αυτή η διαδρομή μπορεί να παρακάμψει το Ουζμπεκιστάν, διασχίζοντας απευθείας το Τουρκμενιστάν και το Καζακστάν κατά μήκος της ανατολικής ακτής της Κασπίας Θάλασσας. Μεταξύ αυτών των τριών παρακλαδιών, η κρίσιμη σύνδεση μεταξύ Ρωσίας και Ιράν γίνεται μέσω του Αζερμπαϊτζάν, καθώς αποτελεί τη συντομότερη χερσαία γέφυρα μεταξύ Ρωσίας και Ισλαμικής Δημοκρατίας. Παρόλα αυτά, το σιδηροδρομικό τμήμα Ραστ - Αστάρα, που βρίσκεται στα σύνορα μεταξύ Αζερμπαϊτζάν και Ιράν και απαιτούσε εκατομμύρια δολάρια σε χρηματοδότηση, παραμένει ημιτελές παρά τις δεσμεύσεις που ανέλαβαν η Μόσχα και η Τεχεράνη. Επιπλέον, ο δυτικός κλάδος είναι επίσης πιο σημαντικός, καθώς οι πιο πυκνοκατοικημένες επαρχίες της Ρωσίας και του Ιράν βρίσκονται στις δυτικές περιοχές αυτών των χωρών, όχι στα ανατολικά μέρη, τα οποία γειτνιάζουν με την Κεντρική Ασία. Η κρίσιμη σύνδεση μεταξύ Ρωσίας και Ιράν Από γεωπολιτική άποψη, τα πλεονεκτήματα του INSTC είναι προφανή. Έχει ως στόχο να μειώσει το χρόνο παράδοσης αγαθών από την Ινδία στην Ευρώπη και ενδεχομένως από το Ιράν στην Ευρώπη. Το INSTC μπορεί να συνδέσει τα λιμάνια του Αραβικού Κόλπου και της Ινδίας με τη Ρωσία, ένα όραμα που γοήτευσε τη ρωσική φαντασία κατά τη διάρκεια της αυτοκρατορικής επέκτασής της προς τα νότια τον 19ο αιώνα. Η πρόσβαση σε λιμάνια θερμών υδάτων ωφελεί τόσο τη Ρωσία όσο και την Ινδία, παρέχοντας μια εναλλακτική λύση στις μεγάλες θαΕμπόριο και μεταφορές Ο «πόλεμος» των νέων δρόμων του μεταξιού διαμορφώνει τη διεθνή γεωπολιτική σκηνή λάσσιες διαδρομές για το εμπόριο μέσω της Ερυθράς Θάλασσας. Ιδανικά, η διαδρομή θα διαρκούσε δέκα οχτώ ημέρες από τη Βαλτική Θάλασσα, για να φτάσει στην Ινδία μέσω του Αζερμπαϊτζάν και του Ιράν. Σε σύγκριση με τη θαλάσσια διαδρομή μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, τα αγαθά μπορούν να παραδοθούν μέσω του INSTC δύο φορές πιο γρήγορα. Από το Ιράν έως την Τουρκία, το Ιράκ και το Ισραήλ, όλοι οι κύριοι περιφερειακοί παράγοντες μαζί με μεγαλύτερες δυνάμεις στην Ευρασία ανταγωνίζονται για γρήγορη και αποτελεσματική υλοποίηση των νέων εμπορικών διαδρόμων. Ο κύριος παράγοντας που οδηγεί στην επέκταση του INSTC είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο οποίος ξεκίνησε μετά την έναρξη της ρωσικής επίθεσης το 2022. Οι δυτικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας έχουν αναγκάσει τη χώρα να αναζητήσει εναλλακτικές οδούς προς τις παγκόσμιες αγορές, όπως η Ινδία και κυρίως τα κράτη του Κόλπου. Παρόλο που το Κρεμλίνο αρχικά υποστήριξε το INSTC, ποτέ δεν έδωσε προτεραιότητα στην ταχεία εφαρμογή του. Ωστόσο, το έργο είναι πλέον έτοιμο να βοηθήσει τη Ρωσία και το Ιράν να αυξήσουν το εμπόριο και να αντιμετωπίσουν τις δυτικές κυρώσεις. Από το 2022, τόσο η Μόσχα όσο και η Τεχεράνη έχουν επιδείξει μια ανανεωμένη δέσμευση για την ολοκλήρωση του έργου, όπως αποδεικνύεται από επίσημες δηλώσεις και πρακτικές ενέργειες. Τον Σεπτέμβριο του 2022, το Ιράν, η Ρωσία και το Αζερμπαϊτζάν υπέγραψαν μια δήλωση σχετικά με τον INSTC, τονίζοντας τη σημασία του έργου. Ακολούθησε υπογραφή μνημονίου μεταξύ των τελωνειακών αρχών τους για τη διευκόλυνση της διαμετακομιστικής κυκλοφορίας. Στις 11 Ιουνίου 2022, δύο εμπορευματοκιβώτια ταξίδεψαν από την Αγία Πετρούπολη στο Αστραχάν, στη συνέχεια στο ιρανικό λιμάνι Ανζάλι στην Κασπία Θάλασσα και τελικά στο Οι δυτικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας έχουν αναγκάσει τη χώρα να αναζητήσει εναλλακτικές οδούς προς τις παγκόσμιες αγορές, όπως η Ινδία, και κυρίως τα κράτη του Κόλπου 36 #42 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2025
RkJQdWJsaXNoZXIy ODAxNzc=