55 ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2025 #42 Από το clawback στη στρατηγική: Πώς η Ελλάδα μπορεί να μετατρέψει τη φαρμακευτική πολιτική σε μοχλό οικονομικής ανθεκτικότητας του Σάββα Χαραλαμπίδη, γενικού διευθυντή Gilead Sciences Ελλάδας, Κύπρου και European Distributor Markets και αντιπροέδρου Δ.Σ. Pharma Innovation Forum (PIF) Επένδυση στην Υγεία, ανάπτυξη για τη χώρα Η πρόκληση της επόμενης μέρας Σε μια περίοδο διαδοχικών κρίσεων, η υγεία δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως «κέντρο κόστους». Αντίθετα, αποτελεί στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο για την οικονομία και την κοινωνία. Κάθε βελτίωση στην πρόσβαση σε θεραπείες, κάθε ταχύτερη υιοθέτηση καινοτόμων φαρμάκων και κάθε μείωση των καθυστερήσεων μεταφράζονται σε παραγωγικές ώρες που δεν χάνονται, σε νοσηλείες που αποτρέπονται και σε δημοσιονομικές πιέσεις που αποκλιμακώνονται. Το ζητούμενο δεν είναι η περικοπή της φαρμακευτικής δαπάνης αλλά η μετατροπή της σε επένδυση με αναπτυξιακή απόδοση. Παρά τα παραπάνω, η ελληνική φαρμακευτική πολιτική εξακολουθεί να βλέπει την καινοτομία μέσα από το πρίσμα του κόστους. Ο μηχανισμός του clawback, που θεσπίστηκε ως προσωρινό μέτρο, έχει εξελιχθεί σε μόνιμο εργαλείο δημοσιονομικής ισορροπίας. Όσο αυξάνονται οι επενδύσεις σε νέες θεραπείες, τόσο διογκώνονται οι υποχρεωτικές επιστροφές, δημιουργώντας ένα παράδοξο σύστημα που τιμωρεί την πρόοδο και αποθαρρύνει την καινοτομία. Το πρόβλημα δεν περιορίζεται στο ύψος των επιστροφών αλλά στην έλλειψη προβλεψιμότητας. Οι τιμές των φαρμάκων στην Ελλάδα είναι χαμηλότερες από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ωστόσο το ρυθμιστικό πλαίσιο παραμένει ασταθές, με συνεχείς αλλαγές κανόνων και υποχρεώσεων. Την ώρα που οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επαναπροσδιορίζουν τη σχέση βιωσιμότητας και πρόσβασης, η Ελλάδα κινδυνεύει να εμφανίζεται ως αγορά υψηλού ρίσκου για επενδύσεις και περιορισμένης ικανότητας απορρόφησης καινοτομίας. Η φαρμακευτική καινοτομία πρέπει να αντιμετωπιστεί ως μοχλός ανάπτυξης. Κάθε ασθενής που θεραπεύεται έγκαιρα δεν είναι «κόστος», αλλά ενεργό μέλος της κοινωνίας και της οικονομίας. Οι νέες θεραπείες μειώνουν νοσηλείες, περιορίζουν χρόνιες επιβαρύνσεις και ενισχύουν την παραγωγικότητα. Αυτά είναι απτά οφέλη που επιστρέφουν πολλαπλάσια στην οικονομία - κάτι που καμιά λογιστική εξίσωση δεν μπορεί να αποτυπώσει. Η πραγματική βιωσιμότητα δεν είναι το άθροισμα των επιστροφών αλλά η απόδοση της επένδυσης στην υγεία. Για να επιτευχθεί αυτό, απαιτείται ένα νέο οικονομικό πλαίσιο συνεργασίας μεταξύ Πολιτείας και βιομηχανίας. Ένα πλαίσιο με σαφείς, μακροπρόθεσμους κανόνες, όπου η εξέλιξη της φαρμακευτικής δαπάνης συνδέεται με την πορεία του ΑΕΠ, τους δημογραφικούς δείκτες και μετρήσιμα αποτελέσματα υγείας - όχι με απρόβλεπτες παρεμβάσεις. Η επόμενη μέρα προϋποθέτει τρεις κρίσιμες κινήσεις: uΑναθεώρηση του προϋπολογισμού υγείας, ώστε να αντανακλά τις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού και τη γήρανση. Η πολιτική πρόσβασης δεν μπορεί να βασίζεται σε ιστορικά όρια που αγνοούν την επιδημιολογία του σήμερα. uΘεσμική σταθερότητα και προβλεψιμότητα. Οι εταιρείες σχεδιάζουν επενδύσεις με ορίζοντα πενταετίας, όχι εξαμήνου. Χωρίς σταθερό κανονιστικό περιβάλλον, η κλινική έρευνα συρρικνώνεται και οι νέες θεραπείες καθυστερούν. uΣυμμετοχική διακυβέρνηση με διαφάνεια δεδομένων. Πολιτεία, γιατροί, ασθενείς και βιομηχανία χρειάζονται κοινό πίνακα ελέγχου: benchmarking, HTA με σαφή χρονοδιαγράμματα, realworld evidence και εργαλεία όπως το Horizon Scanning. Ένα «Σχήμα Μεταβατικής Αποζημίωσης» μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα, εφόσον στηρίζεται σε επαρκείς πόρους και καθαρούς κανόνες. Παράλληλα, η Πολιτεία πρέπει να απεγκλωβίσει κρίσιμες κατηγορίες από λογικές «δημοσιονομικού αυτοματισμού». Η κάλυψη φαρμάκων χαμηλής τιμής από δημόσιους πόρους, η ταχύτερη διεκπεραίωση των διαδικασιών αποζημίωσης και η αποσύνδεση της διαπραγμάτευσης από το ποσοστό clawback (ώστε κεντρικό κριτήριο να παραμένει η κλινική αξία), είναι κινήσεις που διορθώνουν στρεβλώσεις χωρίς να επιβαρύνουν δυσανάλογα το σύστημα. Η εμπειρία των τελευταίων ετών απέδειξε ότι η φαρμακευτική πολιτική δεν μπορεί να είναι απλή λογιστική πράξη. Αν η Πολιτεία προσφέρει σταθερότητα, η βιομηχανία μπορεί να προσφέρει όχι μόνο καινοτόμα φάρμακα, αλλά και απασχόληση, έρευνα, εξαγωγές - δηλαδή πραγματική ανάπτυξη. Η Ελλάδα διαθέτει ισχυρό επιστημονικό δυναμικό και εταιρείες με διεθνή παρουσία. Αυτό που λείπει είναι η κοινή γλώσσα και το πλαίσιο εμπιστοσύνης που θα ενώσει τις προθέσεις όλων σε ένα σχέδιο, με στόχο όχι απλώς τη μείωση της υπέρβασης αλλά την αύξηση της απόδοσης του συστήματος. Η φαρμακευτική καινοτομία δεν είναι εχθρός του προϋπολογισμού· είναι επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο της χώρας. Κάθε μέτρο πολιτικής που δεν το αναγνωρίζει, καθυστερεί την πρόοδο και υπονομεύει την ανταγωνιστικότητα. Η υγεία δεν είναι δαπάνη που πρέπει να περιοριστεί αλλά επένδυση που πρέπει να αποδίδει - για τους ασθενείς, για την οικονομία, για την κοινωνία. Οι τιμές των φαρμάκων στην Ελλάδα είναι χαμηλότερες από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, ωστόσο το ρυθμιστικό πλαίσιο παραμένει ασταθές, με συνεχείς αλλαγές κανόνων και υποχρεώσεων businessfocus
RkJQdWJsaXNoZXIy ODAxNzc=