businessfiles Για την Ελλάδα, η συμφωνία Ε.Ε.-Mercosur δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμα διεθνές εμπορικό κείμενο αλλά ένα πλαίσιο που μπορεί να επηρεάσει άμεσα τις εξαγωγές, τα προϊόντα γεωγραφικής ένδειξης και τη θέση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων σε αγορές εκτός Ευρώπης. Η υπογραφή της συμφωνίας εταιρικής σχέσης μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Mercosur αποτελεί ένα από τα πιο φιλόδοξα και αμφιλεγόμενα εγχειρήματα στη σύγχρονη ιστορία του διεθνούς εμπορίου. Ύστερα από 25 και πλέον χρόνια διαπραγματεύσεων, οι δύο πλευρές κατέληξαν σε ένα πλαίσιο συνεργασίας που φιλοδοξεί να δημιουργήσει μία από τις μεγαλύτερες ζώνες ελεύθερων συναλλαγών παγκοσμίως, καλύπτοντας μια αγορά περίπου 700 εκατομμυρίων καταναλωτών. Η συμφωνία δεν αφορά μόνο τη μείωση δασμών και την ενίσχυση του εμπορίου, αλλά ενσωματώνει γεωπολιτικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικές διαστάσεις, επηρεάζοντας τον τρόπο με τον οποίο η Ευρώπη τοποθετείται στον παγκόσμιο ανταγωνισμό. Για την Ελλάδα, μια χώρα με ισχυρή παρουσία μικρομεσαίων επιχειρήσεων και προϊόντων γεωγραφικής ένδειξης, η συμφωνία αυτή δημιουργεί νέες ευκαιρίες αλλά και ανησυχίες, ιδιαίτερα στον αγροτικό τομέα. Η Mercosur και η ιστορική της διαδρομή Η Mercosur (Mercado Común del Sur) ιδρύθηκε το 1991 από την Αργεντινή, τη Βραζιλία, την Ουρουγουάη και την Παραγουάη, με στόχο την προώθηση της περιφερειακής οικονομικής και πολιτικής ολοκλήρωσης στη Λατινική Αμερική. Το εγχείρημα εμπνεύστηκε από το ευρωπαϊκό μοντέλο της Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας (ΕΟΚ), επιδιώκοντας τη δημιουργία μιας τελωνειακής ένωσης και, μακροπρόθεσμα, μιας ενιαίας αγοράς. Ωστόσο, σε αντίθεση με την Ε.Ε., η Mercosur δεν ανέπτυξε υπερεθνικούς θεσμούς με ισχυρές αρμοδιότητες. Τα κράτη-μέλη διατήρησαν μεγάλο βαθμό εθνικής κυριαρχίας στη χάραξη οικονομικής πολιτικής, γεγονός που, σε συνδυασμό με τις επαναλαμβανόμενες οικονομικές κρίσεις σε χώρες όπως η Αργεντινή και η Βραζιλία, περιόρισε την πρόοδο της ολοκλήρωσης. Παρά ταύτα, η Mercosur εξελίχθηκε σε σημαντικό οικονομικό μπλοκ, με πλούσιους φυσικούς πόρους, ισχυρή αγροτική παραγωγή και αυξανόμενη βιομηχανική βάση. Η στρατηγική σημασία της Mercosur για την Ε.Ε. ενισχύθηκε τις τελευταίες δεκαετίες, καθώς η Κίνα αύξησε δραστικά την οικονομική της παρουσία στη Λατινική Αμερική. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ευρώπη αναζήτησε τρόπους να εδραιώσει τη δική της επιρροή, όχι μόνο μέσω του εμπορίου αλλά και μέσω πολιτικών και θεσμικών δεσμών. Η έναρξη και η πορεία των διαπραγματεύσεων Οι επίσημες διαπραγματεύσεις για μια συμφωνία ελεύθερου εμπορίου μεταξύ της Ε.Ε. και της Mercosur ξεκίνησαν στις 28 Ιουνίου 1999. Από την αρχή, υπήρξαν σημαντικές δυσκολίες, κυρίως λόγω των διαφορετικών προτεραιοτήτων των δύο πλευρών. Η Ε.Ε. ενδιαφερόταν ιδιαίτερα για την πρόσβαση στις αγορές βιομηχανικών προϊόντων και υπηρεσιών, ενώ οι χώρες της Mercosur επιδίωκαν ευνοϊκούς όρους για τα γεωργικά τους προϊόντα. Έπειτα από μια περίοδο στασιμότητας, οι διαπραγματεύσεις επανεκκίνησαν το 2010 και απέκτησαν νέα δυναμική το 2016, όταν οι δύο πλευρές αντάλλαξαν πιο φιλόδοξες προτάσεις για τη μείωση των δασμών. Το 2019 επιτεύχθηκε μια αρχική πολιτική συμφωνία, αλλά οι ανησυχίες για το περιβάλλον, τη βιώσιμη ανάπτυξη και την προστασία των Ευρωπαίων αγροτών καθυστέρησαν την επικύρωση. Η τελική πολιτική συμφωνία επιτεύχθηκε τον Δεκέμβριο του 2025, όταν υπογράφηκε στις 17 Ιανουαρίου του 2026, έπειτα από έντονες ενδοευρωπαϊκές διαπραγματεύσεις και αντιδράσεις, κυρίως από χώρες με ισχυρό αγροτικό τομέα, όπως η Γαλλία και η Πολωνία. Η υπογραφή στην Ασουνσιόν της Παραγουάης σηματοδότησε την ολοκλήρωση ενός από τα μακροβιότερα διαπραγματευτικά εγχειρήματα στην ιστορία της ΕΕ. Η συμφωνία αποτελείται από δύο διακριτά αλλά αλληλένδετα σκέλη. Το πρώτο είναι η Συμφωνία Εταιρικής Σχέσης (EMPA), η οποία καλύπτει όχι μόνο το εμπόριο, αλλά και τον πολιτικό διάλογο και τη συνεργασία σε τομείς όπως η βιωσιμότητα, η ασφάλεια και η κοινωνική πολιτική. Το δεύτερο είναι η Προσωρινή ή Ενδιάμεση Εμπορική ΣυμφωΣυμφωνία Ε.Ε.-Mercosur Προκλήσεις και ευκαιρίες νία (iTA), που αφορά αποκλειστικά τις εμπορικές πτυχές και μπορεί να τεθεί σε ισχύ πριν από την πλήρη επικύρωση της EMPA, από όλα τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. Η επιλογή αυτής της διπλής δομής επιτρέπει στις δύο πλευρές να αρχίσουν να απολαμβάνουν τα οικονομικά οφέλη της συμφωνίας, χωρίς να περιμένουν τις χρονοβόρες εθνικές διαδικασίες επικύρωσης. Παράλληλα, διασφαλίζει ότι τα πιο ευαίσθητα πολιτικά και θεσμικά ζητήματα θα εξεταστούν με μεγαλύτερη προσοχή σε εθνικό επίπεδο. Βασικά σημεία και οικονομικές προβλέψεις Ο κεντρικός στόχος της συμφωνίας είναι η σταδιακή κατάργηση των δασμών και άλλων εμποδίων στο εμπόριο. Οι χώρες της Mercosur δεσμεύονται να καταργήσουν δασμούς στο 91% των προϊόντων της Ε.Ε. εντός 15 ετών, ενώ η Ε.Ε. θα καταργήσει δασμούς στο 92% των εισαγωγών από τη Mercosur. Για την Ε.Ε., τα μεγαλύτερα οφέλη αναμένονται στους τομείς της αυτοκινητοβιομηχανίας, των βιομηχανικών μηχανημάτων, των χημικών και των φαρμακευτικών προϊόντων. Σήμερα, για παράδειγμα, τα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα επιβαρύνονται με δασμούς έως και Ο κεντρικός στόχος της συμφωνίας είναι η σταδιακή κατάργηση των δασμών και άλλων εμποδίων στο εμπόριο. Οι χώρες της Mercosur δεσμεύονται να καταργήσουν δασμούς στο 91% των προϊόντων της Ε.Ε. εντός 15 ετών, ενώ η Ε.Ε. θα καταργήσει δασμούς στο 92% των εισαγωγών από τη Mercosur 40 #43 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2026
RkJQdWJsaXNoZXIy ODAxNzc=