businessfiles βιομηχανική βάση, η συμφωνία προβλήθηκε ως αναγκαίο εργαλείο για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής οικονομίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Αυτή η διάσταση καθιστά τη συμφωνία παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η εμπορική πολιτική της Ε.Ε. λειτουργεί ως πεδίο διαπραγμάτευσης μεταξύ διαφορετικών κοινωνικών μοντέλων και αναπτυξιακών στρατηγικών στο εσωτερικό της Ένωσης. Η ισορροπία ανάμεσα στην ελεύθερη αγορά και στην κοινωνική προστασία αναδεικνύεται κεντρικό ζητούμενο για το μέλλον της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Η δημόσια συζήτηση ανέδειξε τις διαφορετικές αντιλήψεις για την παγκοσμιοποίηση και τα οφέλη της. Για τους υποστηρικτές, η συμφωνία αποτελεί ευκαιρία για ανάπτυξη, δημιουργία θέσεων εργασίας και ενίσχυση της διεθνούς παρουσίας της Ευρώπης. Για τους επικριτές, ενέχει τον κίνδυνο αποδυνάμωσης τοπικών παραγωγών, υποβάθμισης περιβαλλοντικών προτύπων και ενίσχυσης των ανισοτήτων. Οι αντιδράσεις των αγροτών, με κινητοποιήσεις και μπλόκα σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες, κατέδειξαν τη σημασία της κοινωνικής αποδοχής για την επιτυχία μιας εμπορικής πολιτικής. Η ανάγκη διαρκούς διαλόγου μεταξύ θεσμών, παραγωγών και καταναλωτών αναδεικνύεται βασική προϋπόθεση για την εφαρμογή της συμφωνίας χωρίς σοβαρές κοινωνικές εντάσεις. Ο ρόλος της συμφωνίας στο παγκόσμιο εμπορικό σύστημα Σε διεθνές επίπεδο, η συμφωνία Ε.Ε.- Mercosur αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε μια περίοδο κατά την οποία το πολυμερές σύστημα εμπορίου, με κεντρικό θεσμό τον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, αντιμετωπίζει σοβαρές προκλήσεις. Η αύξηση των διμερών και περιφερειακών συμφωνιών αντανακλά την αδυναμία επίτευξης παγκόσμιων συναινέσεων σε ζητήματα όπως οι επιδοτήσεις, οι δασμοί και οι περιβαλλοντικοί κανόνες. Η Ε.Ε., μέσα από τη συμφωνία με τη Mercosur, επιδιώκει να προωθήσει ένα πρότυπο εμπορικών σχέσεων που συνδυάζει την οικονομική απελευθέρωση με δεσμεύσεις για εργασιακά δικαιώματα, προστασία του περιβάλλοντος και βιώσιμη ανάπτυξη. Με αυτόν τον τρόπο, επιχειρεί να διαμορφώσει κανόνες και πρότυπα που ενδεχομένως θα υιοθετηθούν και από άλλους διεθνείς εταίρους. Παράλληλα, η συμφωνία λειτουργεί ως αντίβαρο στην αυξανόμενη επιρροή της Κίνας στη Λατινική Αμερική, τόσο μέσω επενδύσεων σε υποδομές όσο και μέσω μακροπρόθεσμων συμβολαίων για πρώτες ύλες και αγροτικά προϊόντα. Η ενίσχυση της ευρωπαϊκής παρουσίας στην περιοχή δεν περιορίζεται στο εμπόριο, αλλά επεκτείνεται σε τομείς όπως η εκπαίδευση, η τεχνολογική συνεργασία και η πράσινη μετάβαση. Η συζήτηση γύρω από τη Mercosur καταδεικνύει ότι οι εμπορικές συμφωνίες στον 21ο αιώνα δεν είναι πλέον απλές τεχνικές ρυθμίσεις δασμών και ποσοστώσεων, αλλά σύνθετα πολιτικά κείμενα που αγγίζουν ζητήματα ταυτότητας, κυριαρχίας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Με αυτό το πρίσμα, η Mercosur μπορεί να αποτελέσει είτε πρότυπο μιας νέας γενιάς «υπεύθυνων» εμπορικών συμφωνιών είτε αφετηρία για νέες πολιτικές αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό της Ευρώπης. Για την Ελλάδα, το συνολικό εμπόριο με τις χώρες της Mercosur ανέρχεται σε περίπου 2,6 δισ. ευρώ, με το ποσό αυτό να αφορά την αξία προϊόντων (2024) και υπηρεσιών (2023) Οι ελληνικές εξαγωγές φτάνουν τα 1,2 δισ. ευρώ, ενώ οι εισαγωγές από τη Mercosur ανέρχονται σε περίπου 396 εκατ. ευρώ. Περίπου 335 ελληνικές επιχειρήσεις δραστηριοποιούνται σήμερα στις αγορές της Mercosur, με το 79% αυτών να είναι μικρομεσαίες. Η συμφωνία, όπως εκτιμά η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αναμένεται να μειώσει σημαντικά το κόστος εξαγωγών, να απλοποιήσει τις τελωνειακές διαδικασίες και να διευκολύνει τη συμμετοχή ελληνικών εταιρειών σε δημόσιους διαγωνισμούς στις χώρες της Mercosur. Ιδιαίτερη σημασία έχει και το άνοιγμα της αγοράς υπηρεσιών σε τομείς όπως οι μεταφορές, οι τηλεπικοινωνίες, οι χρηματοοικονομικές και οι ψηφιακές υπηρεσίες. Ένα από τα σημαντικότερα οφέλη για την Ελλάδα είναι η προστασία 21 προϊόντων Γεωγραφικής Ένδειξης και Προστατευόμενης Ονομασίας Προέλευσης (ΠΟΠ), όπως η φέτα, το ελαιόλαδο, η ελιά Καλαμάτας η μαστίχα Χίου, ο κρόκος Κοζάνης και ελληνικά κρασιά. Η διεθνής αναγνώριση και προστασία αυτών των προϊόντων ενισχύει την προστιθέμενη αξία τους και μπορεί να οδηγήσει σε υψηλότερες τιμές και μεγαλύτερη ζήτηση. Παράλληλα, η κατάργηση των υψηλών δασμών στα αγροδιατροφικά προϊόντα της Ε.Ε., που σε ορισμένες περιπτώσεις φτάνουν έως και 55%, ανοίγει νέες προοπτικές για τις ελληνικές εξαγωγές. Για τη χώρα μας, οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις της συμφωνίας θα εξαρτηθούν από την ικανότητα των επιχειρήσεων και των παραγωγών να αξιοποιήσουν τις νέες ευκαιρίες. Η ενίσχυση της εξωστρέφειας, η επένδυση στην ποιότητα και στην πιστοποίηση προϊόντων, καθώς και η αξιοποίηση ψηφιακών εργαλείων για την πρόσβαση σε μακρινές αγορές, αποτελούν κρίσιμους παράγοντες επιτυχίας. Ιδιαίτερα στον αγροδιατροφικό τομέα, η συμφωνία μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο για τη μετάβαση από ένα μοντέλο που βασίζεται κυρίως στις επιδοτήσεις σε ένα μοντέλο που δίνει έμφαση στην προστιθέμενη αξία, στην επωνυμία και στη διαφοροποίηση προϊόντων. Η προστασία των γεωγραφικών ενδείξεων προσφέρει ένα ισχυρό εργαλείο για την οικοδόμηση διεθνούς φήμης, αλλά απαιτεί και συντονισμένες στρατηγικές προώθησης. Στον τομέα των υπηρεσιών, η παραδοσιακή ισχύς της Ελλάδας στη ναυτιλία και στις μεταφορές μπορεί να βρει νέες διεξόδους στις αγορές της Mercosur, ενώ ο τουρισμός και οι πολιτιστικές υπηρεσίες μπορούν να επωφεληθούν από τη διεύρυνση των οικονομικών και πολιτιστικών δεσμών. Ωστόσο, παραμένει η ανησυχία για τη μεταβατική περίοδο προστασίας ορισμένων γεωγραφικών ενδείξεων και για τον ανταγωνισμό σε τομείς όπως το κρέας και τα εσπεριδοειδή. Παράλληλα, απαιτείται προσεκτική παρακολούθηση των εξελίξεων στον αγροτικό τομέα, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι νέες συνθήκες ανταγωνισμού δεν θα υπονομεύσουν την εγχώρια παραγωγή. Σε τελική ανάλυση, η επιτυχία της συμφωνίας θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο οι δεσμεύσεις για βιωσιμότητα, δίκαιο ανταγωνισμό και πολιτική συνεργασία θα εφαρμοστούν στην πράξη, μετατρέποντας ένα φιλόδοξο κείμενο σε ένα λειτουργικό και ισορροπημένο πλαίσιο διεθνούς συνεργασίας. Η ελληνική διάσταση: Εμπόριο και επιχειρήσεις 42 #43 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2026
RkJQdWJsaXNoZXIy ODAxNzc=