businessfiles Η περίοδος 2015-2023 αποτέλεσε για την ελληνική οικονομία ένα πολυεπίπεδο πεδίο δοκιμασιών, καθώς περιλάμβανε τόσο τη φάση ανάκαμψης από την κρίση του δημόσιου χρέους όσο και τον αντίκτυπο της πανδημίας Covid-19 στον ελληνικό εταιρικό τομέα, δημιουργώντας ένα περιβάλλον υψηλής αβεβαιότητας αλλά και σταδιακής ανασύνταξης. Γράφει η Μαρία Ακζώτη Μετά τις δύο αυτές κρίσεις, οι ελληνικές εταιρείες βρέθηκαν αντιμέτωπες με ένα μίγμα νέων ευκαιριών, χρόνιων προκλήσεων και εξωτερικών απειλών. Στο επίκεντρο αυτής της αναμέτρησης βρίσκεται και το φαινόμενο των εταιρειών «ζόμπι» - επιχειρήσεων που, αν και συνεχίζουν να λειτουργούν, αδυνατούν να δημιουργήσουν βιώσιμη οικονομική αξία, δεσμεύοντας κεφάλαια και πόρους που θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε πιο παραγωγικές χρήσεις. Η ύπαρξη τέτοιων εταιρειών αποτελεί διαχρονικά ένδειξη δυσλειτουργίας της αγοράς, επηρεάζοντας αρνητικά την παραγωγικότητα, τις επενδύσεις και τη συνολική δυναμική της οικονομίας. Σύμφωνα με τη μελέτη της PwC, «Revisiting Zombie firms - From survival to revival», η οποία βασίζεται σε δεδομένα εταιρικού επιπέδου από τη βάση δεδομένων Orbis σχετικά με τα χαρακτηριστικά και την εξέλιξη των εταιρειών «ζόμπι» στην Ελλάδα κατά την περίοδο 2015-2023, σκιαγραφείται μια εικόνα ουσιαστικής βελτίωσης, αλλά ταυτόχρονα αναδεικνύονται σημάδια ευαλωτότητας, κυρίως στις μικρότερες επιχειρήσεις και σε συγκεκριμένους κλάδους. Η οικονομική ανάπτυξη της Ελλάδας, η οποία υποστηρίχθηκε από την περίοδο μετά τις δύο κρίσεις, συνέβαλε στη σταδιακή αποσυμπίεση της οικονομίας και υποστήριξε την επιχειρηματική δραστηριότητα. Παρά τις έντονες δυσκολίες της πανδημίας το 2020, η οικονομία επέδειξε αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Στη μετά-Covid εποχή, οι ελληνικές εταιρείες κατάφεραν να βελτιώσουν την κερδοφορία τους, αντικατοπτρίζοντας τη χρηματοοικονομική σταθεροποίηση και επιδεικνύοντας μια ισχυρή ανάκαμψη. Η βελτίωση αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο ευκαιριών, όπως η επιστροφή της Ελλάδας σε επενδυτική βαθμίδα από το 2023 (S&P, Fitch, Moody’s) και η μείωση του ελληνικού δημόσιου χρέους από 169% του ΑΕΠ το 2015 σε 154% το 2024. Παράλληλα, η χώρα γνώρισε ισχυρότερες εξαγωγικές επιδόσεις και ρεκόρ στον τουριστικό τομέα, ενώ εξασφάλισε πρόσβαση σε κεφάλαια του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (RRF), δημιουργώντας επιπλέον επενδυτικές ευκαιρίες. Οι εκτιμήσεις σχετικά με τις επενδύσεις (ακαθάριστος σχηματισμός παγίου κεφαλαίου) αφορούσαν αύξηση κατά 81% το 2024 σε σύγκριση με το 2015. Ωστόσο, πίσω από αυτήν τη θετική μακροοικονομική εικόνα, η ανάκαμψη του εταιρικού τομέα δεν ήταν ομοιόμορφη και δεν ωφέλησε όλες τις επιχειρήσεις στον ίδιο βαθμό. Η εικόνα των ελληνικών επιχειρήσεων Σε συνολικό επίπεδο, σύμφωνα με τη μελέτη, οι ελληνικές επιχειρήσεις επέδειξαν εντυπωσιακή ανάκαμψη μετά το 2015, με επιτυχή μετάβαση από την κρίση στην ανάπτυξη. Συγκεκριμένα, ο συνολικός κύκλος εργασιών υπερδιπλασιάστηκε από το 2015, σηματοδοτώντας μια ισχυρή ανάκαμψη μετά την κρίση χρέους. Το συνολικό EBIT τριπλασιάστηκε από το 2015, και το διάμεσο περιθώριο EBIT αυξήθηκε, αναδεικνύοντας την ικανότητα των εταιρειών να αυξάνουν την αποδοτικότητα. Η «τυπική» ελληνική εταιρεία, με βάση τις διάμεσες τιμές, χαρακτηρίζεται από σχετικά χαμηλή μόχλευση και επαρκή ρευστότητα. Ενδεικτικά, ο λόγος συνολικού χρέους προς συνολικά περιουσιακά στοιχεία διαμορφώνεται στο 12%, ο δείκτης ρευστότητας στο 145% και το περιθώριο EBIT στο 5%. Παρά την αύξηση του συνολικού χρέους άνω των 100 δισ. ευρώ, η βελτίωση της κερδοφορίας επέτρεψε τη σταθεροποίηση των δεικτών φερεγγυότητας. Η εικόνα αυτή, ωστόσο, δεν είναι αντιπροσωπευτική για το σύνολο του εταιρικού τομέα. Ένα μικρό αλλά σημαντικό τμήμα των επιχειρήσεων παρουσιάζει εντελώς διαφορετικά χαρακτηριστικά και αποτελούν τις λεγόμενες εταιρείες «ζόμπι». Ποιες είναι οι εταιρείες «ζόμπι» της ελληνικής οικονομίας Οι εταιρείες «ζόμπι» διαφέρουν ουσιωδώς από τις υγιείς επιχειρήσεις, σύμφωνα με τη μελέτη. Ειδικότερα, οι εταιρείες αυτές εμφανίζουν ασθενέστερη επιχειρηματική δραστηριότητα και ρευστότητα. Μια τυπική εταιρεία «ζόμπι» συνιστά μια εταιρεία μικρότερη σε όρους εσόδων, βασίζεται περισσότερο στο χρέος, αντιμετωπίζει μεγαλύτερη δυσκολία στην εκπλήρωση των βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεών της και είναι γενικά παλαιότερη, με επιχειρηματικά μοντέλα που δεν προσαρμόστηκαν επαρκώς στις νέες συνθήκες της αγοράς. Οι διάμεσες τιμές για την περίοδο 20152023 αναδεικνύουν έντονες αποκλίσεις. Με βάση τη μεθοδολογία της PwC, οι «μη-ζόμπι» επιχειρήσεις εμφανίζουν διάμεσο κύκλο εργασιών περίπου 2,7 εκατ. ευρώ, έναντι μόλις 0,8 εκατ. ευρώ για τις «ζόμπι». Η μόχλευση στις ζόμπι Εταιρείες «ζόμπι» την περίοδο 2015-2023 Το θρίλερ από την επιβίωση στην ανάκαμψη ανέρχεται στο 27%, διπλάσια σε σχέση με το 13% των υγιών εταιρειών. Ακόμη, η ρευστότητα είναι σαφώς χαμηλότερη (113% έναντι 148%), ενώ η κερδοφορία είναι αρνητική με -15%, έναντι +6% για τις «μη-ζόμπι» επιχειρήσεις. Το χάσμα κερδοφορίας μεταξύ των δύο κατηγοριών είναι μεγάλο και επίμονο, φτάνοντας κατά μέσο όρο το 21,8% για την περίοδο 2015-2023. Μάλιστα, κατά την περίοδο 2020-2023, το χάσμα διευρύνθηκε περαιτέρω, φτάνοντας κατά μέσο όρο το 26,1%, καθώς οι υγιείς εταιρείες άρχισαν να αυξάνουν σταδιακά την κερδοφορία τους, ενώ οι εταιρείες «ζόμπι» αντιμετώπιζαν σημαντικές προκλήσεις με τη δική τους κερδοφορία να παραμένει αρνητική. Ειδικά, κατά τα τελευταία 4 έτη, το χάσμα στην κερδοφορία αυξήθηκε κατά 7,7 ποσοστιαίες μονάδες, με τις εταιρείες αυτές να παραμένουν σε αρνητική τροχιά. Σημειώνεται ότι η χρηματοοικονομική επίδοση μιας εταιρείας επιδεινώνεται πριν να ταξινομηθεί ως «ζόμπι», με τον μέσο κύκλο εργασιών και το EBIT να μειώνονται δραματικά, γεγονός που 44 #43 ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2026
RkJQdWJsaXNoZXIy ODAxNzc=