Πολλαπλά τα πλήγματα και για την ελληνική οικονομία από τον πόλεμο στο Ιράν. Άμεσες οι επιπτώσεις από την αύξηση της τιμής των καυσίμων, σε αχαρτογράφητα νερά η ποντοπόρος ναυτιλία, αβεβαιότητα για τον τουρισμό. Γράφει η Βίκυ Αναστασίου Η γεωπολιτική σκακιέρα της Μέσης Ανατολής μεταβάλλεται εκ νέου, με την Τεχεράνη να βρίσκεται στο επίκεντρο μιας σύνθετης εξίσωσης, όπου η ενέργεια λειτουργεί ταυτόχρονα ως ασπίδα και ως στόχος. Η σύρραξη στη Μέση Ανατολή και η ένταση γύρω από το Ιράν λειτουργούν ως σύστημα συγκοινωνούντων δοχείων που διοχετεύει την ακρίβεια απευθείας στην ελληνική αγορά. Από το αυξημένο κόστος των ναύλων και τα ακριβότερα ασφάλιστρα στη ναυτιλία, μέχρι την αβεβαιότητα στον τουρισμό της Ανατολικής Μεσογείου, η ελληνική οικονομία καλείται να ισορροπήσει σε ένα τεντωμένο σχοινί μεταξύ ενεργειακής κρίσης και δημοσιονομικής πειθαρχίας. Η εικόνα δεν είναι απλώς μια ακόμη γεωπολιτική ένταση. Μοιάζει περισσότερο με ένα νήμα που, όταν τραβηχτεί στη Μέση Ανατολή, σφίγγει αισθητά την οικονομική πραγματικότητα στην Ελλάδα. Στο επίκεντρο βρίσκεται το Ιράν και οι θαλάσσιοι διάδρομοι που το περιβάλλουν, ιδίως τα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Κάθε υπόνοια αποσταθεροποίησης αποτυπώνεται σχεδόν άμεσα στους πίνακες τιμών ενέργειας. Τις περιόδους έντασης, οι αγορές πετρελαίου αντιδρούν προεξοφλώντας τον κίνδυνο διακοπής της προσφοράς. Αυτό μεταφράζεται σε «risk premium», καθώς οι τιμές του πετρελαίου αυξάνονται όχι μόνο λόγω πραγματικής έλλειψης, αλλά και λόγω ανησυχιών για μελλοντικές ελλείψεις. Το ίδιο μοτίβο εμφανίζεται και στο φυσικό αέριο, ιδιαίτερα στην ευρωπαϊκή αγορά, όπου η Ελλάδα δρα ως εισαγωγέας σε ένα ήδη εύθραυστο ενεργειακό περιβάλλον μετά την αποσύνδεση από ρωσικές ροές. Μια κλιμάκωση με το Ιράν μπορεί να ωθήσει το Brent αισθητά υψηλότερα και να συμπαρασύρει τις τιμές LNG, αυξάνοντας το κόστος ηλεκτροπαραγωγής. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ακριβότερο ρεύμα, καύσιμα και θέρμανση για τα ελληνικά νοικοκυριά, και αντίστοιχη πίεση στο λειτουργικό κόστος των επιχειρήσεων. Η εν λόγω επίδραση δεν περιορίζεται στην άμεση κατανάλωση. Η αύξηση των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής πληθωρισμού, ενώ επηρεάζει τις μεταφορές, τη βιομηχανία, ακόμη και τα τρόφιμα. Έτσι, η ελληνική οικονομία αντιμετωπίζει μια αλυσιδωτή αντίδραση, όπου η ενέργεια μετατρέπεται σε γενικευμένη ακρίβεια, μειώνοντας την αγοραστική δύναμη και επιβραδύνοντας την κατανάλωση. Πλέει σε αχαρτογράφητα νερά η ναυτιλία Παράλληλα, η ναυτιλία, ο κατεξοχήν διεθνοποιημένος τομέας της χώρας, λειτουργεί ως ένας ευαίσθητος δείκτης της κρίσης. Οι αυξημένες τιμές καυσίμων ανεβάζουν άμεσα το κόστος λειτουργίας των πλοίων, ενώ η αστάθεια στα Στενά του Ορμούζ και ευρύτερα στη Μέση Ανατολή οδηγεί σε ακριβότερα ασφάλιστρα και πιθανές αλλαγές δρομολογίων. Οι ελληνικές ναυτιλιακές, αν και συχνά επωφελούνται από υψηλότερους ναύλους σε περιόδους αναταραχής, βρίσκονται ταυτόχρονα αντιμέτωπες με αυξημένο ρίσκο και μεταβλητότητα, ένα διπλό παιχνίδι κέρδους και απειλής. Στις αγορές κεφαλαίου, το αποτύπωμα είναι πιο υπόγειο, αλλά εξίσου ουσιαστικό. Η άνοδος των ενεργειακών τιμών ενισχύει την αβεβαιότητα και περιορίζει τη διάθεση για επενδύσεις, ιδίως σε οικονομίες που θεωρούνται ευάλωτες σε εξωτερικά σοκ. Η Ελλάδα, παρά τη βελτιωμένη πιστοληπτική της εικόνα, εξακολουθεί να επηρεάζεται από τη γεωγραφική της εγγύτητα και την ενεργειακή της εξάρτηση. Ο τουρισμός στο μεταίχμιο της κρίσης Επίσης και ο τουρισμός, ένας βασικός πυλώνας της οικονομίας, δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστος. Η Ανατολική Μεσόγειος αντιμετωπίζεται συχνά ως ενιαία ζώνη στα μάτια των ταξιδιωτών. Έτσι, η άνοδος της έντασης μπορεί να περιορίσει τη ζήτηση συνολικά, ακόμη κι αν η Ελλάδα παραμένει σχετικά ασφαλής. Από την άλλη πλευρά, σε ορισμένα σενάρια, η χώρα λειτουργεί ως «καταφύγιο σταθερότητας», απορροφώντας μέρος της ζήτησης από πιο ασταθείς προορισμούς, αν και αυτό το όφελος σπάνια αντισταθμίζει πλήρως τη γενικευμένη επιφυλακτικότητα. Τελικά, η μεγαλύτερη πίεση καταλήγει στη δημοσιονομική πολιτική. Καθώς οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου ανεβαίνουν, οι κυβερνήσεις καλούνται να απορροφήσουν μέρος του κόστους μέσω επιδοτήσεων ή φορολογικών παρεμβάσεων. Αυτό δημιουργεί ένα εύθραυστο ισοζύγιο μεταξύ της προστασίας των νοικοκυριών και των επιχειρήσεων, από τη Πόλεμος στο Ιράν και τη Μέση Ανατολή Η παγκόσμια οικονομία δοκιμάζεται στα Στενά του Ορμούζ μία πλευρά, και της διατήρησης της δημοσιονομικής πειθαρχίας, από την άλλη. Η συνολική εικόνα μοιάζει με σύστημα συγκοινωνούντων δοχείων, καθώς η ένταση γύρω από το Ιράν δεν παραμένει τοπική, αλλά διοχετεύεται, μέσω της ενέργειας, της ναυτιλίας και των αγορών, στην ελληνική οικονομία. Και όσο οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου παραμένουν ευμετάβλητες, τόσο η Ελλάδα θα καλείται να ισορροπεί ανάμεσα στην προσαρμογή και την ανθεκτικότητα. Η παγκόσμια οικονομία σε ομηρία Τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς μια θαλάσσια δίοδος. Είναι το πιο ευαίσθητο γεωοικονομικό σημείο του πλανήτη. Ανάμεσα στο Ιράν και το Ομάν, σε ένα πέρασμα μόλις 33 χιλιομέτρων στο στενότερο σημείο του, διέρχεται σχεδόν το ένα πέμπτο της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου. Οι ναυτιλιακές λωρίδες είναι τόσο στενές, ώστε οποιαδήποτε στρατιωτική ή πολιτική κλιμάκωση μετατρέπεται αυτομάτως σε διεθνή οικονομική απειλή. Οι πρόσφατες εξελίξεις στο Ιράν δεν αποτελούν παρά το τελευταίο κεφάλαιο μιας μακράς ιστορικής ακολουθίας, στην οποία το πετρέλαιο δεν υπήρξε ποτέ ένας απλός πλουτοπαραγωγικός πόρος, αλλά η ίδια η ουσία της εθνικής κυριαρχίας και των διεθνών ανταγωνισμών. Από την εποχή της εθνικοποίησης της βιομηχανίας πετρελαίου από τον Μοχάμαντ Μοσαντέκ στις αρχές της δεκαετίας του 1950, η οποία οδήγησε στη δραματική ανατροπή του, έγινε σαφές ότι η τύχη του Ιράν είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις διαθέσεις των μεγάλων δυνάμεων για τον έλεγχο των ροών αργού. Η επανάσταση του 1979 και η μετέπειτα απομόνωση της χώρας από τη Δύση μετέτρεψαν το ενεργειακό ζήτημα σε ένα εργαλείο οικονομικού πολέμου. Οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν ανά δεκαετίες στόχευαν πάbusinessfocus Η αύξηση των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής πληθωρισμού, ενώ επηρεάζει τις μεταφορές, τη βιομηχανία, ακόμη και τα τρόφιμα 34 #45 ΜΑΡΤΙΟΣ 2026
RkJQdWJsaXNoZXIy ODAxNzc=