Στα 15,7 δισ. ευρώ η αξία παραγωγής του κλάδου το 2024, έχοντας υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με το 2020. Η δραστηριότητα στον τομέα των μεγάλων έργων συνεχίζεται, καθώς έως το 2030 σχεδιάζονται ή υλοποιούνται ήδη κατασκευές αξίας άνω των 10 δισ. ευρώ. Γράφει η Μαρία Ακζώτη Ι σχυρή παρουσιάζεται η ανάκαμψη του τομέα των κατασκευών στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια. Συγκεκριμένα, η αξία παραγωγής του κλάδου των κατασκευών εκτιμάται ότι έφτασε το 2024 τα 15,7 δισ. ευρώ, έχοντας υπερδιπλασιαστεί από το 2020, όταν είχε διαμορφωθεί σε 7,2 δισ. ευρώ, σύμφωνα με μελέτη του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) για το Ταμείο Μηχανικών Εργοληπτών Δημοσίων Έργων (ΤΜΕΔΕ), με τίτλο «Τάσεις, προκλήσεις και προοπτικές ανάπτυξης των Κατασκευών στην Ελλάδα - 2025». Τα στοιχεία της μελέτης δείχνουν θετικές προοπτικές ανάπτυξης για τον κλάδο και τα επόμενα χρόνια, αν και με σημαντικές αβεβαιότητες, που δεν πρέπει να παραβλέπονται. Ειδικότερα, αναμένεται περαιτέρω ανάπτυξη του κλάδου μέχρι το 2026, με ώθηση από τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους. Επίσης, επισημαίνονται οι δυσμενείς επιπτώσεις στις επενδύσεις, κυρίως σε κατοικίες, εν αναμονή των νέων νομοθετικών ρυθμίσεων και της ολοκλήρωσης του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού της χώρας, λόγω της αβεβαιότητας που προκλήθηκε από την αντισυνταγματικότητα των ευνοϊκών ρυθμίσεων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ) από το ΣτΕ, καθώς και τους πολεοδομικούς περιορισμούς στην εκτός σχεδίου δόμηση. Όπως εκτιμά το ΙΟΒΕ, τα έργα στο πλαίσιο του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ) και οι πόροι του ΕΣΠΑ 2021-2027, σε συνδυασμό με τις ιδιωτικές επενδύσεις (περιλαμβάνοντας τις επενδύσεις σε κατοικίες), θα κινητοποιήσουν κατά την περίοδο 20252026 συνολικά πόρους άνω των 31 δισ. ευρώ, συμπεριλαμβανόμενης και της τραπεζικής χρηματοδότησης. Έτσι, οι επενδύσεις σε κατασκευές, κυρίως στις υποδομές, εκτιμάται ότι θα ενισχύσουν περαιτέρω το μερίδιό τους στο ΑΕΠ την περίοδο 2025-2026. Σε κάθε περίπτωση, η δραστηριότητα στον τομέα των μεγάλων έργων συνεχίζεται, καθώς έως το 2030 σχεδιάζονται ή υλοποιούνται ήδη κατασκευές αξίας άνω των 10 δισ. ευρώ. Με βάση την ανάλυση των δράσεων του Εθνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΕΣΑΑ), εκτιμάται ότι τη διετία 2025-2026 επιχορηγήσεις και δάνεια ύψους 6,3 δισ. ευρώ θα κατευθυνθούν σε έργα που έχουν άμεση σχέση με τις κατασκευές, κινητοποιώντας συνολικούς πόρους ύψους 8,7 δισ. ευρώ, οι οποίοι θα συμπληρώσουν άλλες επενδύσεις σε κατασκευές με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ και άλλους δημόσιους και ιδιωτικούς πόρους. Ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, καθηγητής Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών, Νίκος Βέττας, σημειώνει σχετικά: «Η μελέτη μας αποτυπώνει τη δυναμική του τομέα των κατασκευών στη χώρα μας μέσα από νέες ευκαιρίες και προκλήσεις και σε συσχέτιση με τη γενικότερη ανάκαμψη της οικονομίας μας. Διακυμάνσεις στο κόστος κατασκευής και χρηματοδότησης μαζί με τη συνεχιζόμενη έλλειψη του αναγκαίου προσωπικού επηρεάζουν τον τομέα, ο οποίος όμως αλληλεπιδρά θετικά με την εξέλιξη του Ταμείου Ανάκαμψης και άλλων χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Ενώ η συνολική πορεία του τομέα είναι θετική, οι σημαντικές προκλήσεις δημιουργούν την ανάγκη περαιτέρω παρεμβάσεων και σχεδιασμού, ώστε να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή αποτελεσματικότητα. Οι τρέχουσες και αναμενόμενες αναταράξεις στις διεθνείς αγορές κεφαλαίου και ενέργειας μπορεί να έχουν σημαντική επίδραση στην πορεία του τομέα». Το αποτύπωμα και οι θέσεις εργασίας Η μελέτη καταγράφει αυξητική τάση στην απασχόληση στον κατασκευαστικό τομέα στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, γεγονός που υποδηλώνει μια σταδιακή επανενεργοποίηση του κλάδου. Ειδικότερα, απασχολούνταν συνολικά 210 χιλ. εργαζόμενοι το 2024 στον κλάδο των κατασκευών, αριθμός που ενισχύθηκε κατά 8,8% έναντι του 2023 (+17 χιλ. εργαζόμενοι), καλύπτοντας ένα μέρος των αυξημένων αναγκών του κλάδου σε εργατικό δυναμικό. Στις δραστηριότητες αρχιτεκτόνων και μηχανικών απασχολούνταν 90 χιλ. άτομα το 2024, παρουσιάζοντας σημαντική αύξηση από το 2020 (+21%), σύμφωνα με τα στοιχεία του ΙΟΒΕ. Σύμφωνα με την Έρευνα Εργατικού Δυναμικού (ΕΕΔ) της ΕΛΣΤΑΤ, μεταξύ των ετών 2021 και 2024 η απασχόληση στις κατασκευές αυξήθηκε κατά 44 χιλ. άτομα (+31%). Επίσης, η ΕΕΔ της ΕΛΣΤΑΤ εκτιμά ότι το πρώτο τρίμηνο του 2025 η απασχόληση στις κατασκευές ανήλθε σε 195,4 χιλ. άτομα, μέγεθος που αντιπροσωπεύει μια αύξηση κατά 5,2% έναντι του μέσου όρου απασχόλησης το 2024. Παράλληλα, οι δημόσιες επενδύσεις σε υποδομές και κτιριακά έργα που έχουν ολοκληρωθεί, ανήλθαν σε 4,14 δισ. ευρώ το 2023. Από το 2019 το μέγεθος των εν λόγω δημόσιων επενδύσεων έχει διπλασιαστεί, ενώ εκτιμάται ότι μέχρι το 2026 θα αυξηθεί περαιτέρω, λόγω της υλοποίησης των προγραμματισμένων έργων του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων. Η συνολική αξία των υπογεγραμμένων συμβάσεων έργων του δημοσίου (ανεξαρτήτως προϋπολογισμού - περιλαμβάνονται και μη τεχνικά έργα) αυξήθηκε από 2,3 δισ. ευρώ το 2018 σε 5,3 δισ. ευρώ το 2024. Η υψηλότερη συνολική αξία συμβάσεων έργων σημειώθηκε το 2023 (6,2 δισ. ευρώ), υποχωρώντας στη συνέχεια κατά 14% το 2024. Το ανεκτέλεστο υπόλοιπο των μεγαλύτερων εταιρειών του κλάδου (με υπογεγραμμένες συμβάσεις) ανήλθε το 2024 σε 13,07 δισ. ευρώ, σημαντικά αυξημένο κατά 6,6% έναντι του προηγούμενου έτους και περίπου διπλάσιο συγκριτικά με τον μέσο όρο της περιόδου 2018-2022. Μαζί με τις προς υπογραφή συμβάσεις, το ανεκτέλεστο Μελέτη ΙΟΒΕ Ανεβαίνει επίπεδο ο ελληνικός κατασκευαστικός κλάδος υπόλοιπο των εν λόγω κατασκευαστικών ομίλων ανέρχεται σε 17,36 δισ. ευρώ. Αβεβαιότητα από τις ρυθμίσεις του ΝΟΚ Η εγχώρια αγορά ακινήτων, και ιδίως ο τομέας της κατοικίας, αντιμετωπίζει σημαντικές δυσκολίες στις επενδύσεις, εξαιτίας της αβεβαιότητας που επικρατεί στο θεσμικό πλαίσιο. Ειδικότερα, η εκκρεμότητα γύρω από τις νέες νομοθετικές ρυθμίσεις και η μη ολοκλήρωση του χωροταξικού και πολεοδομικού σχεδιασμού της χώρας δημιουργούν κλίμα αναμονής και ανασφάλειας. Επιπλέον, η αντισυνταγματικότητα συγκεκριμένων ευνοϊκών διατάξεων του Νέου Οικοδομικού Κανονισμού (ΝΟΚ), όπως αυτή κρίθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ), σε συνδυασμό με τους αυστηρούς περιορισμούς που ισχύουν για την εκτός σχεδίου δόμηση, επιτείνουν το πρόβλημα. Ως αποτέλεσμα, η εγχώρια αγορά real estate εμφανίζει αστάθεια. Συγκεκριμένα, από το 2018 μέχρι το 2024 εκδόθηκαν οικοδομικές άδειες που συνολικά αντιπροσώπευαν 191 χιλ. κατοικίες, συμβάλλοντας στην ενίσχυση της προσφοράς νέων κατοικιών. Το 2024 ο αριθμός των νέων κατοικιών, σύμφωνα με τις εκδοθείσες οικοδομικές άδειες, ανήλθε σε 46,9 χιλ., σημειώνοντας αύξηση κατά 32% έναντι του προηγούμενου businessfocus 66 #41 ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 2025
RkJQdWJsaXNoZXIy ODAxNzc=