Μαρία Ζιούβελου CMO & CSR Leader Deloitte Άγης Παπαστεργίου Partner, Strategy Consulting Leader Deloitte CSR &ESG r e v i e w AΕΙΦΟΡΊΑ | ΥΠΕΥΘΥΝΌΤΗΤΑ ΚΥΚΛΙΚΉ ΟΙΚΟΝΟΜΊΑ ΔΕΚΕΜΒΡΙΟΣ 2023 #78 ΚΛΙΜΑΤΙΚΗ ΑΛΛΑΓΗ Ώρα για πράξεις COP28 Oι Επιμηθείς του κλίματος «ΤΟ ΧΑΜΟΓΕΛΟ ΤΟΥ ΠΑΙΔΙΟΥ» 28 χρόνια προσφοράς Η Χάλκη σε νέα εποχή
Όταν τα σπίτια μας καίγονται, εμείς τραγουδάμε. Με αυτήν τη φράση ο Θουκυδίδης προσπάθησε να παρουσιάσει, με τρόπο συνοπτικό και με απευθείας αναφορά στον Αίσωπο, την αδυναμία της Αθηναϊκής Πολιτείας να αντιληφθεί τα πραγματικά προβλήματά της και να τα ιεραρχήσει ως προτεραιότητες. Τα αποτελέσματα, φυσικά, αυτής της απρονοησίας ήταν καταστροφικά. Σήμερα η φράση αυτή φαντάζει κάτι παραπάνω από επίκαιρη. Μοιάζει να έχει γίνει πραγματικότητα. Παρά το γεγονός ότι το 2023 αναμένεται να είναι η θερμότερη χρονιά που έχει καταγραφεί, με πρωτοφανείς φυσικές καταστροφές σε όλο τον κόσμο, οι διαδικτυακές συζητήσεις για την κλιματική κρίση μειώθηκαν σημαντικά από το 2022 (-12%). Αυτό προκύπτει από μελέτη της Brandwatch, που ανατέθηκε στην εταιρεία από την BayWa r.e., με περισσότερα από 41 εκατομμύρια στοιχεία δεδομένων μέσων κοινωνικής δικτύωσης από περισσότερους από 7 εκατομμύρια μοναδικούς συντάκτες. Με την πρόσφατη διάσκεψη COP28, η έρευνα έδειξε ότι οι συζητήσεις για το κλίμα στο διαδίκτυο πριν από τη διάσκεψη έχουν μειωθεί κατά 73% σε σχέση με την COP26. Ταυτόχρονα, οι αναφορές γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη (AI) και τον αντίκτυπό της στη ζωή μας γίνονται ολοένα και πιο πυκνές. Οι διαδικτυακές συνομιλίες για την τεχνητή νοημοσύνη, οι οποίες έχουν αυξηθεί κατά 342% από την προηγούμενη χρονιά, ήταν κατά μέσο όρο 14% υψηλότερες από αυτές για την κλιματική κρίση το 2023. Τα τελευταία δύο χρόνια, μετά την COP26, έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος, η οποία έγινε γνωστή και ως «η καλύτερη τελευταία ευκαιρία στον κόσμο». Καθυστέρησε λόγω Covid, αλλά τελικά πραγματοποιήθηκε, αναδεικνύοντας ότι οι αλλαγές είναι σημαντικές και η ανάγκη επείγουσα. Τα αποτελέσματα εμπεριείχαν αναθεωρημένες εθνικές δεσμεύσεις για το κλίμα, επέκταση των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, εκτεταμένες δεσμεύσεις για μηδενικές εκπομπές ρύπων, επενδύσεις στη χρηματοδότηση για το κλίμα και πολλά άλλα. Ωστόσο, ενώ σημειώθηκε πρόοδος, δεν ακολούθησαν δράσεις που να αντανακλούν τον επείγοντα χαρακτήρα της κατάστασής μας, και αυτό έχει γίνει πλέον θέμα για τη διάσκεψη της COP. Όσον αφορά στο τι αντιλαμβάνεται η κοινή γνώμη, βλέπουμε πως οι δύο διασκέψεις COP αποτελούν δύο διαφορετικούς κόσμους, με τη διάσκεψη COP26 να έχει 1,6 εκατομμύρια αναφορές τέσσερις εβδομάδες πριν από την έναρξή της και η COP28 να έχει περίπου 425.000 κατά την ίδια περίοδο. Αυτά τα στοιχεία είναι ακόμα χαμηλότερα σε σχέση με τη διάσκεψη COP27 του 2022, η οποία είχε 680.000 αναφορές κατά την αντίστοιχη χρονική περίοδο πριν την έναρξη. Όσον αφορά το ποια είναι η μεγαλύτερη απειλή για την ανθρωπότητα, φαίνεται ότι η τεχνητή νοημοσύνη (ΑΙ) προκαλεί τον μεγαλύτερο φόβο στους ανθρώπους και όχι η κλιματική αλλαγή. Το σπίτι μας (ο πλανήτης) καίγεται από την κλιματική αλλαγή και εμείς «τραγουδάμε» σχεδόν αποκλειστικά το σκοπό της Τεχνητής Νοημοσύνης. Μέχρι πότε θα μπορούμε όμως; YΓ. Sin Boy, Στέφανος Κασσελάκης, Οδυσσέας Σταμούλης, Αλέξης Γεωργούλης, Χάρης Δούκας, Κώστας Σλούκας, Νίκος Κοκλώνης, Andrew Tate, Δήμητρα Βαμβακούση, Έφη Αχτσιόγλου. Οι 10 Έλληνες που έψαξαν περισσότεροι οι Έλληνες το 2023 στο Google. Με σειρά κατάταξης… «Των οικιών ημών εμπιπραμένων, ημείς άδομεν»… ΕΚΔΟΤΗΣ - ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ Βαγγέλης Παπαλιός EDITOR IN CHIEF Δημήτρης Τσουκαλάς (tsoukalas@direction.gr) ΣΥΜΒΟΥΛΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ Γιώργος Στουραΐτης (stouraitis@direction.gr) EDITORS Εύα Πέτροβα (petrova@direction.gr) Τίνα Αντωνάτου (antonatou@direction.gr) Aλέξανδρος Χασάνι (alexandros@direction.gr) BUSINESS DEVELOPMENT MANAGER Κωνσταντίνος Παπαλιός ΕΜΠΟΡΙΚΌΣ ΔΙΕΥΘΥΝΤΉΣ Δημήτρης Βάγιας (dvagias@direction.gr) MANAGER ADVERTISING, CSR&ESG BUSINESS UNIT Αγάθη Ζορμπά (zorba@direction.gr) MARKETING EXECUTIVE Βάρια Δρούγα (drouga@direction.gr) CORPORATE COMMUNICATION MANAGER Παναγιώτα Γεωργιάδη (georgiadi@direction.gr) ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΣΥΝΔΡΟΜΩΝ Ροδούλα Βαρβαγιάννη (varvagianni@direction.gr) PRODUCTION MANAGER Βασίλης Θυμιανός COVER DESIGN Χρήστος Κ. Πουλάκης ART DIRECTOR Θεοδώρα Κούλη DTP Κώστας Κρίκος ΦΩΤΟΓΡΑΦΗΣΗ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ IΜΑGEPRO/Σωκράτης Ευσταθόπουλος DIRECTOR ACCOUNTING Πηνελόπη Χατζηδημητρίου ΜΙΚΡΑΣ ΑΣΙΑΣ 43, 152 33, ΧΑΛΑΝΔΡΙ TΗΛ: 210 77 12 400, FΑΧ: 210 77 13 343 e-mail: info@direction.gr IΔΙΟΚΤΗΤΕΣ - ΕΤΑΙΡΟΙ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΠΑΛΙΟΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΠΑΛΙΟΣ ΝΟΜΙΜΟΣ ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΠΑΠΑΛΙΟΣ, ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΗΣ CSR & ESG REVIEW Διμηνιαίο περιοδικό για την Αειφορία, την Υπευθυνότητα και την Κυκλική Οικονομία TEYXΟΣ 78 ΕΤΗΣΙΑ ΣΥΝΔΡΟΜΗ 150 € (συμπεριλαμβάνεται ΦΠΑ 6%) Kωδικός: 018402 ISSN: Έντυπη έκδοση: 2944-9510, Ψηφιακή έκδοση: 2944-9529 Οι απόψεις των συντακτών των δημοσιευμάτων δεν αποτελούν αναγκαία και απόψεις του εκδότη και του ιδιοκτήτη του περιοδικού. Απαγορεύεται η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή ή μετάδοση όλου ή μέρους του περιοδικού χωρίς την έγγραφη άδεια του εκδότη. Contents of this publication may not be reproduced in whole or in part without prior written permission by the publisher. Vangelis Papalios, Publisher 43, M. ASIAS STR., 152 33 HALANDRI, GREECE, ΤEL.: (+30) 210 77 12 400, FAX: (+30) 210 77 13 343 e-mail: info@direction.gr 230358 EDITORIAL CSR&ESG Review || 3
12 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Ίδρυμα Vodafone: Ο θησαυρός στο βυθό 19 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ Hellas GOLD: «Αναβαθμίζοντας ψηφιακά τη μεταλλευτική διαδικασία» 20 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ COP28: Οι Επιμηθείς του κλίματος; 24 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Ελισάβετ Χατζηγάκη: Θέλουμε να αποτελούμε πλατφόρμα δράσης, έμπνευσης και προσφοράς 28 ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ Βασίλειος Μποντζώρλος (ΑΜΚΕ ΤΥΤΩ): Το μεγάλο στοίχημα είναι να συμβαδίσουν η γεωργία και η βιοποικιλότητα 32 ΣΥΝΕΔΡΙΟ Ελληνο-Αμερικανικό Εμπορικό Επιμελητήριο: Οι σύνδεσμοι της βιωσιμότητας 36 ΜΚΟ Νέα Γεωργία Νέα Γενιά: Ισχυρό αποτύπωμα σε οικονομία, κοινωνία και περιβάλλον 38 ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ Κλιματική Αλλαγή: Ώρα για πράξεις 42 ΕΡΕΥΝΑ Business Leaders: Προτεραιότητα 44 ΕΡΕΥΝΑ Αγορά Εργασίας: «Πράσινες» δεξιότητες με τον άνθρωπο στο επίκεντρο 46 ΕΡΕΥΝΑ ΑΙ KAI EΡΓΑΣΙΑ: Θαυμαστός καινούργιος κόσμος 54 ΑΕΙΦΟΡΙΑ Επενδύσεις ESG: Κινήσεις με πολύπλευρα οφέλη ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ 4 || CSR&ESG Review
Lidl Ελλάς: Στηρίζει το «Χαμόγελο του Παιδιού» Από τις 11 έως και την 31 Δεκεμβρίου 2023, με κάθε σκανάρισμα της ψηφιακής κάρτας Lidl Plus, η Lidl Ελλάς προσφέρει 0,10 ευρώ στον οργανισμό «Το Χαμόγελο του Παιδιού». Το ποσό που θα συγκεντρωθεί, θα διατεθεί για τη στήριξη του προγράμματος «Δημιουργική απασχόληση για νοσηλευόμενα παιδιά», που υλοποιείται σε έξι νοσοκομεία σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη και Πάτρα και συγκεκριμένα στην Ογκολογική Κλινική του Νοσοκομείου Παίδων «Η Αγία Σοφία», στη Μονάδα Μεταμόσχευσης Μυελού των Οστών, στο Νοσοκομείο Παίδων «Παναγιώτη και Αγλαΐας Κυριακού», στο «Ιπποκράτειο» Θεσσαλονίκης, στο Γενικό Πανεπιστημιακό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «ΑΧΕΠΑ», στο Γενικό Νοσοκομείο Παίδων Πατρών «Καραμανδάνειο» και στο Περιφερειακό Γενικό Νοσοκομείο Πατρών. Cosmote: Υποτροφίες αξίας άνω των 500.000 ευρώ Σε 30 πρωτοετείς φοιτητές ελληνικών πανεπιστημίων απονεμήθηκαν οι Υποτροφίες Cosmote συνολικής αξίας άνω των 500.000 ευρώ για το ακαδημαϊκό έτος 2023-2024. Το Πρόγραμμα Υποτροφιών Cosmote, που συμπληρώνει είκοσι δύο χρόνια, παρέχει οικονομική ενίσχυση για όλα τα έτη σπουδών σε φοιτητές που αντιμετωπίζουν οικονομικές και κοινωνικές δυσκολίες, για να μπορέσουν να πραγματοποιήσουν τις σπουδές τους. Πρόκειται για το μεγαλύτερης διάρκειας πρόγραμμα κοινωνικής συνεισφοράς της Cosmote, συνολικού ύψους περίπου 8 εκατ. ευρώ, το οποίο έχει στηρίξει μέχρι σήμερα 814 φοιτητές. Επιπλέον της υποτροφίας, η Cosmote προσφέρει δωρεάν στους υποτρόφους σύγχρονες τεχνολογικές λύσεις για την κάλυψη των καθημερινών τους τηλεπικοινωνιακών αναγκών Όμιλος Ηρακλής: Επένδυση «πράσινου» μετασχηματισμού Το Ταμείο Καινοτομίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EU Innovation Fund), ένα από τα μεγαλύτερα χρηματοδoτικά προγράμματα παγκοσμίως για την ανάπτυξη καινοτόμων τεχνολογιών μείωσης εκπομπών άνθρακα ευρείας κλίμακας, επέλεξε να χρηματοδοτήσει σημαντικό μέρος του έργου δέσμευσης CO2 «Olympus» του Ομίλου Ηρακλής. Το έργο «Olympus» αφορά τον πράσινο μετασχηματισμό του εργοστασίου παραγωγής τσιμέντου του Ομίλου Ηρακλής στο Μηλάκι Ευβοίας σε εγκατάσταση μηδενικού αποτυπώματος άνθρακα (net zero carbon), με αξιοποίηση καινοτόμων τεχνολογιών δέσμευσης και αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα (Carbon Capture Storage - CCS). Πρόκειται για επένδυση συνολικού ύψους άνω των 300 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων το Ταμείο Καινοτομίας θα συμμετέχει με χρηματοδότηση ύψους 124,5 εκατ. ευρώ. Επιτυχημένο το ESG & Compliance Conference Με ιδιαίτερη επιτυχία πραγματοποιήθηκε το πρώτο ESG & Compliance Conference της KPMG στην Ελλάδα την Πέμπτη 7 Δεκεμβρίου στο Grand Hyatt Athens, παρουσία περισσότερων από 200 συμμετεχόντων, οι οποίοι είχαν την ευκαιρία να ενημερωθούν για τις παγκόσμιες τάσεις και καινοτομίες, καθώς και τις καλές πρακτικές των εταιρειών στο κομμάτι του ESG από τον εξαιρετικά υψηλό αριθμό των 50 ομιλητών. Μάλιστα, η εκπροσώπηση ομιλητών από όλους τους κλάδους της οικονομίας στάθηκε αφορμή για την προσφορά πλούσιου και διαφορετικού περιεχομένου για τους συμμετέχοντες και μοναδική ευκαιρία για ανταλλαγή φρέσκων ιδεών που οδηγούν τις εξελίξεις στο σύγχρονο επιχειρείν. ΕΙΔΗΣΕΙΣ 6 || CSR&ESG Review
Παπαστράτος: Νέα «πράσινη» επένδυση Ο διευθύνων σύμβουλος της Παπαστράτος, Γιώργος Μαργώνης, ανακοίνωσε τη μεγαλύτερη «πράσινη» επένδυση στην ιστορία της Παπαστράτος, συνολικού ύψους 10 εκατομμυρίων ευρώ,. Η στρατηγική αυτή επένδυση, με ορίζοντα ολοκλήρωσης τους πρώτους μήνες του 2025, εντάσσεται στο πρόγραμμα Zero Carbon Tech της μητρικής εταιρείας Philip Morris International και στοχεύει στη μείωση κατά 30% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα του εργοστασίου της Παπαστράτος μέχρι το 2025. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό της εταιρείας, μέχρι τις αρχές του 2025 θα έχει ολοκληρωθεί η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών συστημάτων στις οροφές του εργοστασίου, αντλιών θερμότητας, καθώς και – βιομηχανικού τύπου – ηλεκτρικού μπόιλερ. «Συμμαχία» ΑΒ Βασιλόπουλος - Σχεδία Η ΑΒ Βασιλόπουλος χαρακτηρίζεται από τους ισχυρούς δεσμούς που έχει αναπτύξει με τις τοπικές κοινωνίες, τις δράσεις Εταιρικής Υπευθυνότητας καθώς και την καινοτομία της. Σε αυτό το πλαίσιο, σχεδιάστηκε πριν από δέκα χρόνια το μοναδικό ολοκληρωμένο πρόγραμμα δωρεάς κοντόληκτων προϊόντων, «Τρόφιμα Αγάπης», με στόχο τον περιορισμό της σπατάλης τροφίμων. Προκειμένου να επεκταθεί περαιτέρω το πρόγραμμα και να ολοκληρωθεί ο κύκλος της προσφοράς, ξεκίνησε φέτος μια νέα συνεργασία με το εστιατόριο «σχεδία home», του περιοδικού δρόμου σχεδία. Πιο συγκεκριμένα, η ΑΒ Βασιλόπουλος αποστέλλει στο εστιατόριο «σχεδία home» έναν μεγάλο αριθμό κοντόληκτων προϊόντων, όπως, μεταξύ άλλων, φρούτα, λαχανικά, γαλακτοκομικά, ψωμί, μακαρόνια, ρύζι και δημητριακά. Coca-Cola: «Ζero Drop» στο Δήμο Τανάγρας Το νέο έργο εξοικονόμησης νερού στο πλαίσιο του προγράμματος «Zero Drop» στο Σχηματάρι, που υλοποιήθηκε από την Coca-Cola στην Ελλάδα (Coca-Cola Hellas και Coca-Cola Τρία Έψιλον), σε συνεργασία με τον Διεθνή Οργανισμό Global Water Partnership - Mediterranean (GWP-Med), με την υποστήριξη του The Coca-Cola Foundation, παραδόθηκε στο Δήμο Τανάγρας σε ειδική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε παρουσία του δήμαρχου της περιοχής, Βασίλη Περγάλια, της Μαρίας Τζελέπη, διευθύντριας Εταιρικών Υποθέσεων, Επικοινωνίας και Βιώσιμης Ανάπτυξης της Coca-Cola Hellas, της Αγγελικής Πατρούμπα, διευθύντριας Εταιρικών Σχέσεων και Βιώσιμης Ανάπτυξης της Coca-Cola Τρία Έψιλον, και του Βαγγέλη Κωνσταντιανού, εκτελεστικού γραμματέα GWP-Med. Εθελοντική αιμοδοσία στην Isomat Η Isomat διοργάνωσε την τρίτη εθελοντική της αιμοδοσία, σε συνεργασία με το νοσοκομείο ΑΧΕΠΑ, με αφορμή την Giving Tuesday, την παγκόσμια ημέρα προσφοράς, αλληλεγγύης και ευαισθητοποίησης, συγκεντρώνοντας 45 φιάλες αίματος. Στη φετινή δράση δόθηκε επίσης για πρώτη φορά η δυνατότητα σε όσους το επιθυμούν να γίνουν και εθελοντές δότες μυελού των οστών, ενισχύοντας έτσι την προσφορά της εταιρείας και την ευαισθητοποίηση απέναντι στη σημασία του εθελοντισμού. Η εθελοντική ομάδα της isomat, «Isomat Super Team» ένωσε γι’ άλλη μία φορά τις δυνάμεις της για καλό σκοπό, αφιερώνοντας 10 πολύτιμα λεπτά για τους συνανθρώπους μας που το έχουν ανάγκη. CSR&ESG Review || 7 H EΤΑΙΡΙΚΉ KΟΙΝΩΝΙΚΉ EΥΘΎΝΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΆΔΑ
ΘΕΜΑ Η Μαρία Ζιούβελου και ο Άγης Παπαστεργίου, CMO & CSR Leader και Partner Strategy Consulting Leader αντίστοιχα της Deloitte, μας μίλησαν για το στρατηγικό σχέδιο για την αναβίωση του Χωριού της Χάλκης, που έχει αναλάβει pro bono η εταιρεία, αλλά και για τις γενικότερες δράσεις της στον χώρο της εταιρικής υπευθυνότητας. Ακόμη, μας εξήγησαν τον εταιρικό σκοπό της Deloitte και τη σημασία του purpose για το επιχειρείν γενικότερα. Πρόσφατα, η Deloitte, στο πλαίσιο των δράσεων εταιρικής κοινωνικής ευθύνης που υλοποιεί, εκπόνησε στρατηγικό σχέδιο για την αναβίωση του ιστορικού οικισμού Χωριό της Χάλκης. Τι σας οδήγησε στη συγκεκριμένη απόφαση; Πώς επιλέξατε τον συγκεκριμένο οικισμό; Μαρία Ζιούβελου: Το στρατηγικό σχέδιο για την αναβίωση του Χωριού της Χάλκης έρχεται ως συνέχεια της pro bono μελέτης μας για την βιώσιμη ανάπτυξη της Αστυπάλαιας σε πρότυπο νησί βιώσιμης ανάπτυξης. Αποτελεί, λοιπόν, τη δεύτερη από τις δράσεις μας με σκοπό να βοηθήσουμε ακριτικούς προορισμούς να προσελκύουν νέους ανθρώπους από την Ελλάδα και τον κόσμο ως μόνιμους κατοίκους, αλλά και ως επισκέπτες. Η ιδέα να αναλάβουμε τον στρατηγικό σχεδιασμό για την αναβίωση του ιστορικού οικισμού Χωριό της Χάλκης γεννήθηκε πριν 2 χρόνια. Επισκεφθήκαμε τότε τη Χάλκη σε μια από τις αποστολές της Axion Hellas, στο πλαίσιο της συνεργασίας μας για την ενδυνάμωση των ακριτικών περιοχών της Ελλάδας. Ο Δήμαρχος της Χάλκης, κ. Ευάγγελος Φραγκάκης μοιράστηκε μαζί μας το όραμά του να δει ξανά ζωντανό τον εγκαταλελειμμένο οικισμό Χωριό με σκοπό να αυξηθεί ο πληθυσμός ολόκληρου του νησιού. Ο οικισμός Χωριό έχει ιστορία ως αρχαιολογικός, και παλιότερα υπήρξε η πρωτεύουσα του νησιού, με 52 οικογένειες και 287 κτίσματα. Στο πλαίσιο λοιπόν των δράσεών μας που υποστηρίζουν ακριτικές περιοχές, αποφασίσαμε να δουλέψουμε αφιλοκερδώς για να βρούμε λύσεις που θα βοηθήσουν στη μακροπρόθεσμη αύξηση του μόνιμου πληθυσμού της Χάλκης, αξιοποιώντας τον παραδοσιακό οικισμό Χωριό. Πώς εντάσσεται αυτή η δράση στη γενικότερη φιλοσοφία και στρατηγική της Deloitte αναφορικά με την ΕΚΕ; Μαρία Ζιούβελου: Στη Deloitte ο εταιρικός μας σκοπός είναι όχι μόνο να δημιουργούμε θετικό αντίκτυπο στους πελάτες μας, αλλά και στους ανθρώπους μας, στην κοινωνία και στο περιβάλλον. Στηρίζουμε αυτόν τον σκοπό κάθε χρόνο, με μια σειρά από δράσεις σε παγκόσμιο και εθνικό επίπεδο μέσα από τα προγράμματα εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και μέσω του Deloitte Foundation. Στο πλαίσιο των δράσεων εταιρικής κοινωνικής ευθύνης μας, υλοποιήσαμε τον στρατηγικό σχεδιασμό αναβίωσης του Χωριού της Χάλκης. Αξιοποιώντας την τεχνογνωσία και την εμπειρία των ανθρώπων μας, στηρίζουμε έμπρακτα την τοπική κοινωνία να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για ένα βιώσιμο μέλλον. Έτσι, κάνουμε πράξη τη δέσμευσή μας να δημιουργούμε θετικό αποτύπωμα στην κοινωνία. Τι ακριβώς περιλαμβάνει το στρατηγικό σχέδιο και ποια οφέλη μπορεί να έχει για τον οικισμό; Βάζοντας τη Χάλκη σε μια νέα εποχή Μαρία Ζιούβελου Γράφει o Δημήτρης Τσουκαλάς Chief Marketing Officer & CSR Leader, Deloitte Άγης Παπαστεργίου Partner, Strategy Consulting Leader, Deloitte ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ 8 || CSR&ESG Review
Άγης Παπαστεργίου: Αναζητώντας απαντήσεις στο πρόβλημα της μείωσης των μόνιμων κατοίκων της Χάλκης, στην Deloitte αναπτύξαμε έναν στρατηγικό σχεδιασμό που εστιάζει στην εξεύρεση λύσεων για τη μακροπρόθεσμη αύξηση του μόνιμου πληθυσμού της, μέσω, μεταξύ άλλων, της αξιοποίησης του εγκαταλελειμμένου παραδοσιακού οικισμού Χωριό. Μέσα από το συγκεκριμένο σχέδιο, η Χάλκη αποκτά τη δυνατότητα να οραματίζεται την είσοδό της σε μια νέα εποχή, που θα την επανατοποθετεί στον χάρτη τόσο ως τον ιδανικό τουριστικό προορισμό, όσο, όμως, και ως εξαιρετική τοποθεσία μόνιμης διαβίωσης. Το αναπτυξιακό μοντέλο που προτείνουμε για τη Χάλκη μετασχηματίζει το Χωριό σε ένα οικοσύστημα με κοινό ενδιαφέρον την τέχνη, τη δημιουργία και τον πολιτισμό,. Σε αυτό το πλαίσιο, το στρατηγικό σχέδιο προβλέπει την αναστήλωση του οικισμού Χωριό και τη δημιουργία ατελιέ, εργαστηρίων τέχνης, εκθέσεων και σχετικών καταστημάτων, συμβάλλοντας στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και στην προσέλκυση νέων μόνιμων κατοίκων. Οι στόχοι αυτοί φτάνουν σε βάθος δεκαετίας. Μέσα από αυτές τις σημαντικές παρεμβάσεις εκτιμούμε ότι μακροπρόθεσμα θα επιτευχθεί η δημιουργία 250 νέων θέσεων εργασίας από την οικονομική δραστηριότητα που θα δημιουργηθεί από το προτεινόμενο αναπτυξιακό μοντέλο, ενώ και η αύξηση της επισκεψιμότητας ετησίως στη Χάλκη θα φτάσει τις 300.000 επισκέψεις. Γιατί επιλέξατε να θέσετε τον πολιτισμό ως βασικό άξονα για τη νέα εποχή του οικισμού; Άγης Παπαστεργίου: Για την επιλογή του αναπτυξιακού μοντέλου που θα μπορούσε να εφαρμοστεί στη Χάλκη μελετήσαμε πολλές περιπτώσεις στρατηγικών αναβίωσης από το εξωτερικό και την Ελλάδα, εντοπίζοντας τις βέλτιστες πρακτικές για την ανάπτυξη οικονομικής δραστηριότητας και προσέλκυσης νέου πληθυσμού. Στη συνέχεια, λαμβάνοντας υπόψη τις ιδιαίτερες ανάγκες και τα εγγενή χαρακτηριστικά της Χάλκης, εστιάσαμε σε τρία υποψήφια αναπτυξιακά μοντέλα: 1. Καινοτομία και εργασία από απόσταση: Ανάδειξη του νησιού σε προορισμό για ψηφιακούς νομάδες μέσω και της συνεργασίας με επιχειρήσεις, δίνοντας έμφαση στην πράσινη μετάβαση και αειφορία. 2. Πρωτογενής και δευτερογενής τομέας: Εστίαση στην ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα μέσω της αξιοποίησης των πρώτων υλών (π.χ. αλιεία, γεωργία), καθώς επίσης και στην ανάπτυξη του τομέα της μεταποίησης. 3. Ταυτότητα προορισμού: Ανάπτυξη μιας διακριτής ταυτότητας του νησιού που να διαφοροποιείται σημαντικά από την υπάρχουσα κατάσταση και να προσφέρει τη δυνατότητα δημιουργίας προστιθέμενης αξίας. Η επιλογή του πολιτισμού, της τέχνης και της δημιουργίας ως βασικών πυλώνων ανάπτυξης εντάσσεται στην τρίτη από τις παραπάνω κατηγορίες αναπτυξιακών μοντέλων και έγινε για τους παρακάτω λόγους: • Το μοντέλο της εργασίας από απόσταση δύναται να λειτουργήσει υποστηρικτικά και όχι ως κύρια οικονομική δραστηριότητα για το νησί της Χάλκης, καθώς δε διαθέτει την απαραίτητη κλίμακα, ενώ, παράλληλα, στον τομέα αυτό δραστηριοποιείται ήδη με επιτυχία η Ρόδος. Επιπρόσθετα, η εστίαση στην καινοτομία και αειφορία (π.χ. GR-eco island) εκτιμάται ότι δεν μπορεί από μόνη της να δημιουργήσει σημαντική διαφοροποίηση. • Η ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα συναντά αρκετούς περιορισμούς κυρίως λόγω της μικρής έκτασης του νησιού και της απουσίας γεωργικών εκτάσεων, ενώ, αντίστοιχα, η μεταποίηση ευδοκιμεί σε μεγαλύτερα νησιά, όπως η Ρόδος. • Ως εκ τούτου, επιλέχθηκε η ανάπτυξη μιας διακριτής ταυτότητας προορισμού που να διαφοροποιείται σημαντικά από την υπάρχουσα και διαχρονική ταυτότητα των ελληνικών νησιών που βασίζεται στον «ήλιο» και τη «θάλασσα». Στο πλαίσιο αυτό και δεδομένης της ιστορίας του νησιού και της ύπαρξης του (εγκαταλελειμμένου σήμερα) οικισμού Χωριό, η επιλογή της τέχνης και του πολιτισμού ως άξονα ανάπτυξης κρίθηκε μονόδρομος. Το 2021, είχατε πραγματοποιήσει αντίστοιχη αφιλοκερδή μελέτη για το νησί της Αστυπάλαιας. Ποιοι ήταν τότε οι στόχοι της δράσης; Μαρία Ζιούβελου: Η μελέτη και το στρατηγικό πλάνο βιώσιμης ανάπτυξης «Αστυπάλαια 4.0», το οποίο εκπονήθηκε pro bono στο πλαίσιο των δράσεων εταιρικής κοινωνικής ευθύνης μας σε συνεργασία με τον Δήμο Αστυπάλαιας, εστίαζαν στην αύξηση του μόνιμου πληθυσμού και την ανάδειξη του νησιού σε έναν προορισμό οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά βιώσιμο για τους κατοίκους και τους τουρίστες. Στόχος ήταν η αύξηση του πληθυσμού του νησιού μέσω της ανάδειξης της Αστυπάλαιας ως ένα νησί «πρότυπο» που θα εξασφαλίσει στον μόνιμο πληθυσμό του υψηλό βιοτικό επίπεδο, κοινωνική συνοχή και βιώσιμη ανάπτυξη, ενώ, παράλληλα, θα αποτελέσει πόλο έλξης για περισσότερους επισκέπτες, αλλά και για νέους μόνιμους κατοίκους. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί και μέσω της αξιοποίησης των ψηφιακών τεχνολογιών (π.χ. augmented reality, IoT, blockchain, 5G) που ενισχύουν την ανταγωνιστικότητα του νησιού και δημιουργούν νέες ευκαιρίες ανάπτυξης, όπως στόχευση και προσέγγιση συγκεκριμένων τμημάτων πελατείας/αγορών (π.χ. millenials /gen Z, silver economy) και δυνατότητα εργασίας εξ’ αποστάσεως από ψηφιακούς νομάδες που συνδυάζουν την εργασία με το ταξίδι (workation), συμβάλλοντας στην τοπική τουριστική ανάπτυξη και οικονομία. Ποιες άλλες δράσεις περιλαμβάνει το πρόγραμμα ΕΚΕ της Deloitte στην Ελλάδα; CSR&ESG Review || 9
Μαρία Ζιούβελου: Στο πλαίσιο της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης μας υλοποιούμε μια ομπρέλα πρωτοβουλιών για ένα πιο βιώσιμο και δίκαιο κόσμο μέσα από μια σειρά από προγράμματα: • Μέσω του WorldClass προσπαθούμε να εξασφαλίσουμε ίσες ευκαιρίες πρόσβασης στην εκπαίδευση για όλους. Η παγκόσμια φιλοδοξία της Deloitte είναι να στηρίξει 100 εκατομμύρια ανθρώπους έως το 2030, ενώ από το 2017 που ξεκίνησε έχει επηρεάσει 57 εκατομμύρια παγκοσμίως. • Μέσω του WorldClimate συμβάλλουμε στην προσπάθεια επίτευξης της Συμφωνίας του Παρισιού, μετατρέποντας όλες τις δραστηριότητές μας σε ενέργειες μηδενικών εκπομπών ρύπων (net zero) μέσα στην επόμενη δεκαετία και ευαισθητοποιώντας το δυναμικό μας και τους συνεργάτες μας για τον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής. • Μέσω του Impact Every Day κινητοποιούμε το δυναμικό μας να βοηθά την κοινωνία να ανταπεξέλθει στις προκλήσεις που αντιμετωπίζει, ενθαρρύνοντάς το να συμμετέχει σε εθελοντικές δράσεις. • Τέλος, μέσω του μη κερδοσκοπικού οργανισμού Deloitte Foundation υλοποιούμε δράσεις στήριξης στους πυλώνες του πολιτισμού, του περιβάλλοντος, της παιδείας, αλλά και δράσεις ανακούφισης σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης, μέσα από δωρεές. Θεωρείτε πως η έννοια του purpose και η ανταπόκριση σε κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα αποκτούν όλο και μεγαλύτερη σημασία για τις ιδιωτικές επιχειρήσεις; Ποιος είναι ο ρόλος ενός τόσο μεγάλου πολυεθνικού οργανισμού, όπως η Deloitte; Μαρία Ζιούβελου: Σίγουρα η ανταπόκριση σε κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα αποτελεί προτεραιότητα για τις επιχειρήσεις. Οι εταιρείες δεν είναι πλέον οργανισμοί που νοιάζονται αποκλειστικά και μόνο για το κέρδος. Εξελίσσονται μέρα με τη μέρα σε ενσυναίσθητους οργανισμούς, το έργο των οποίων είναι καθοριστικό για ένα καλύτερο αύριο. Και αυτό δεν έγκειται απλώς στη διακριτική τους ευχέρεια, είναι μια κοινωνική απαίτηση που έχει μετουσιωθεί σε εταιρικό σκοπό (purpose), θεμελιώδη για την επιβίωσή τους. Ο κόσμος, ο πολίτης, ο καταναλωτής, ο επενδυτής, ο μέτοχος, περιμένει από τις εταιρείες να συνδράμουν και να πάρουν θέση απέναντι σε όλα τα ζητήματα που τον αφορούν είτε αυτά είναι οικονομικά, κοινωνικά και περιβαλλοντικά είτε πολιτικά. Αυτό ακριβώς έχει εξελιχθεί στο να είναι το πιο σημαντικό, το πιο όμορφο και το πιο ελπιδοφόρο μήνυμα της επιχειρηματικότητας. Η Deloitte είναι μια εταιρεία 178 ετών στον κόσμο και 48 στην Ελλάδα με ένα δυναμικό 2.800 ταλέντων και γραφεία σε 5 πόλεις. Ο εταιρικός μας σκοπός, όπως προαναφέρουμε είναι όχι μόνο να δημιουργούμε θετικό αντίκτυπο στους πελάτες μας, αλλά και στους ανθρώπους μας και στην κοινωνία. Στηρίζουμε αυτόν τον σκοπό κάθε χρόνο με μια σειρά από δράσεις σε παγκόσμιο και εθνικό επίπεδο μέσα από τα προγράμματα εταιρικής κοινωνικής ευθύνης και μέσω του Deloitte Foundation. 10 || CSR&ESG Review ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
Γι’ αυτό κάθε βράδυ, τρόφιμα που είναι κοντά στη λήξη τους αλλά είναι απολύτως ασφαλή για κατανάλωση, προσφέρονται μέσα από το πρόγραμμα Τρόφιμα Αγάπης σε πάνω από 250 φορείς σε όλη την Ελλάδα! Το 2023 έχουμε ήδη προσφέρει πάνω από 10,1 εκατομμύρια γεύματα σε ανθρώπους που το έχουν ανάγκη και συνεχίζουμε ώστε τίποτα να μην πηγαίνει χαμένο. Γιατί για εμάς δεν είναι απλά ένα πρόγραμμα, είναι μια αλυσίδα καλού. Καλό για τον συνάνθρωπό μας, καλό και για το περιβάλλον. ΟΡΑΜΑΤΙΖΟΜΑΣΤΕ ΕΝΑΝ ΚΟΣΜΟ ΟΠΟΥ ΚΑΜΙΑ ΜΕΡΙΔΑ ΦΑΓΗΤΟΥ ΔΕΝ ΠΗΓΑΙΝΕΙ ΧΑΜΕΝΗ Ανακαλύψτε περισσότερα στο www.ab.gr/en-gr/responsible/lovefood
ΊΔΡΥΜΑ VODAFONE Tα λιβάδια της Ποσειδωνίας δεν μοιάζουν με κανένα άλλο είδος πρασίνου που γνωρίζουμε. Κρυμμένα κάτω από το νερό της θάλασσας, καθημερινά, επιτελούν ένα πολύ σημαντικό σκοπό, καθώς μειώνουν τις εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα και προστατεύουν τη βιοποικιλότητα στη Μεσόγειο με χιλιάδες θαλάσσια είδη να βρίσκουν το πιο φιλόξενο καταφύγιο. Παρά τη σημαντική τους προσφορά, τα υποθαλάσσια ελληνικά δάση της Ποσειδωνίας απειλούνται καθημερινά από τις ανθρώπινες δραστηριότητες, όπως την αλιεία ή τα φίλτρα καθαρισμού των θαλασσών και της ατμόσφαιρας. Το Ίδρυμα Vodafone σε συνεργασία με το Oceanus Lab του Πανεπιστημίου Πατρών αποφάσισε να προστατεύσει αυτό το πολύτιμο οικοσύστημα που παράγει 24 εκατ. τόνους οξυγόνου ετησίως, ενώ απορροφά 15 φορές περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα, συγκρινόμενο με τα δάση του Αμαζονίου. Ένας πνεύμονας οξυγόνου για την Ελλάδα και τη Μεσόγειο που έχει θεμελιώδη ρόλο στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, της Τα λιβάδια της ελληνικής Ποσειδωνίας υπό την προστασία του Ιδρύματος Vodafone Ο θησαυρός στο βυθό βιωσιμότητας και της παραγωγικότητας των θαλάσσιων και παράκτιων οικοσυστημάτων, φιλοξενώντας περισσότερα από 1.400 είδη θαλάσσιας χλωρίδας και πανίδας. Την ίδια στιγμή, η ύπαρξή του συμβάλλει στην προστασία της ελληνικής ακτογραμμής και των παραθαλάσσιων τοπίων της χώρας από το φαινόμενο της διάβρωσης. Η ευαισθητοποίηση όλων, από τους αλιείς και τις τοπικές κοινωνίες μέχρι τους θεσμούς και τη χώρα συνολικά, είναι εξαιρετικά σημαντική, καθώς μία άγκυρα καταστρέφει κατά μέσο όρο ένα μέτρο από τα λιβάδια της Ποσειδωνίας, ενώ η αλιεία με συρόμενα εργαλεία «οργώνει» και καταστρέφει τεράστιες εκτάσεις. Το στρατηγικό πρόγραμμα χαρτογράφησης της Ποσειδωνίας στο Αιγαίο Πέλαγος, σε περιοχές ικανές να δώσουν στους ειδικούς τη δυνατότητα ασφαλών αναγωγών για τον υπολογισμό του συνόλου της Ποσειδωνίας στον ελληνικό χώρο, ολοκλήρωσε με επιτυχία την πρώτη στάση του στις Κυκλάδες και πιο συγκεκριμένα στον θαλάσσιο χώρο γύρω από το νησί της ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ 12 || CSR&ESG Review
Σύρου, ενώ η ερευνητική ομάδα συνεχίζει το ταξίδι της στην Πάρο και έχει ήδη προγραμματίσει ερευνητική αποστολή στη Μύκονο και τη Δήλο, την Άνοιξη του 2024. Στη Σύρο, χαρτογραφήθηκαν συνολικά 41,10 τετραγωνικά χιλιόμετρα έκτασης βυθού, βάθους έως περίπου τα 50 μέτρα, και πραγματοποιήθηκαν 30 υποθαλάσσιες λήψεις σε διάφορες περιοχές περιμετρικά του νησιού συνολικής διάρκειας 9,5 ωρών. Η μεγαλύτερη έκταση Ποσειδωνίας παρατηρήθηκε στην περιοχή νότια της Ερμούπολης, μεταξύ της ακτής και των νησιών Διδύμη και Άσπρο, ενώ λιβάδια βρέθηκαν σε όλες τις γνωστές παραλίες και ακτές της Σύρου, όπως Γαλησάς, Φοίνικας, Κίνι και Αζόλιμνος. Στο πλαίσιο της ερευνητικής αποστολής, εκτιμήθηκε το ύψος των φυλλωμάτων της Ποσειδωνίας και μελετήθηκε ο τύπος βυθού, καθώς και το πάχος ιζήματος στις περιοχές που αναπτύσσεται η Ποσειδωνία. Παράλληλα, εντοπίστηκαν ουλές από άγκυρες σε περιοχές αγκυροβόλησης μεγάλων πλοίων, αναδεικνύοντας τις σημαντικές πιέσεις που δέχονται τα λιβάδια από τα πλοία, έναν μόνο από τους παράγοντες που απειλούν την επιβίωσή τους. Επιστέγασμα της πρωτοβουλίας είναι η δημιουργία της ψηφιακής διαδραστικής πλατφόρμας «Citizen Science», η οποία θα ενημερώνεται σε πραγματικό χρόνο μέσω του δικτύου της Vodafone με οπτικό υλικό και δεδομένα από την έρευνα, ενώ, παράλληλα, θα δίνει τη δυνατότητα στους χρήστες να ανεβάζουν το δικό τους υλικό και τις τοποθεσίες, όπου συναντούν λιβάδια Ποσειδωνίας, συμβάλλοντας, έτσι, στην πρόοδο της έρευνας. Η χαρτογραφούμενη Ποσειδωνία μόνο κατά τον πρώτο χρόνο του έργου επιτυγχάνει άμεσο και έμμεσο οικονομικό αντίκτυπο που δύναται να υπερβαίνει τα €10 δισ. ετησίως. Όπως τόνισε ο Χάρης Μπρουμίδης, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Vodafone Ελλάδας: «είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι που στηρίζουμε ένα έργο σπουδαίας περιβαλλοντικής και κοινωνικό-οικονομικής αξίας, σε συνεργασία με το Oceanus Lab. Η αντιμετώπιση των περιβαλλοντικών προβλημάτων, όπως είναι η απειλή για τη βιωσιμότητα σημαντικών και ευάλωτων θαλάσσιων οικοσυστημάτων, απαιτεί διεπιστημονική σκέψη και συνεργασία, διαρκή εγρήγορση, την αξιοποίηση των δυνατοτήτων που μας δίνει η τεχνολογία και, κυρίως, τη συμμετοχή όλων μας». «Το ερευνητικό πρόγραμμα, που υλοποιείται με τη στήριξη του Ιδρύματος Vodafone, φιλοδοξεί να χαρτογραφήσει με μεγάλη ακρίβεια ένα παράκτιο ενδιαίτημα προτεραιότητας, τα λιβάδια Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica), το οποίο αποτελεί ένα συνηθισμένο, αλλά και τόσο άγνωστο οικοσύστημα των ρηχών νερών, έως 40-45 μέτρα βάθος», ανέφερε ο Γιώργος Παπαθεοδώρου, καθηγητής Γεωλογικής και Περιβαλλοντικής Ωκεανογραφίας και κοσμήτορας της Σχολής Θετικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Πατρών. Το Ίδρυμα Vodafone επικεντρώνει την προσοχή, τις υποδομές και την τεχνογνωσία του στην προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, ανταποκρινόμενο στο SOS που εκπέμπει ο πλανήτης, λόγω της κλιματικής απορρύθμισης και της οικολογικής κρίσης. Έχοντας συμπληρώσει 21 χρόνια ενεργούς δράσης στην Ελλάδα, στους τομείς της υγείας, της εκπαίδευσης και της κοινωνίας, το Ίδρυμα Vodafone ενισχύει τον σκοπό του, εντάσσοντας και τον νέο πυλώνα δράσης για το περιβάλλον, επιβεβαιώνοντας ότι μπορεί να δημιουργηθεί ένα καλύτερο μέλλον για όλους, με τη βοήθεια της καινοτομίας και της τεχνολογίας. CSR&ESG Review || 13
direction.grRkJQdWJsaXNoZXIy ODAxNzc=